english

Onze geschiedenis

De milieubeweging is een succesvolle beweging die veel heeft bereikt. Dat er nu milieuwetten zijn en er geen dode vissen meer in onze rivieren drijven, is te danken aan de milieubeweging. Milieu is een huishoudwoord geworden. Milieudefensie heeft daar als een van de grotere milieuorganisaties in Nederland aan bijgedragen, en doet dat nog steeds. In deze geschiedenis komen enkele hoogtepunten voorbij.

De eerste jaren

De milieubeweging ontstaat in Nederland bijna tegelijk met de publicatie in 1972 van The limits to growth. In Nederland beter bekend als Het rapport van de club van Rome. Een van de Nederlandse leden van de Club van Rome, Wouter van Dieren, is mede-oprichter van Milieudefensie.

Startkapitaal van prins Bernhard
Milieudefensie wordt opgericht op 6 januari 1971 als de Raad voor Milieudefensie. Het was geen club van actievoerders, maar van wetenschappers. In het adviescollege zitten niet minder dan twaalf professoren.

ALV Milieudefensie

Het startkapitaal (5.000 gulden, nu bijna 10.000 euro) kwam van prins Bernhard. Als Milieudefensie eind 1972 achtduizend leden heeft, worden we een vereniging. Vereniging Milieudefensie wordt in datzelfde jaar lid van het wereldwijde milieunetwerk van Friends of the Earth International.

Vervuiling van de Rijn
8_poster melkfles.jpgIn de eerste jaren protesteert Milieudefensie met succes tegen de vervuiling van de Rijn. We voorkomen de afsluiting van de Oosterschelde. En we planten een protestbos tegen de aanleg van een nieuwe startbaan bij Schiphol.

Ook de strijd tegen wegwerpverpakkingen is tekenend voor die jaren. Milieudefensie koos voor de glazen melkfles en tegen het melkpak.

Autoloze zondag
In 1973 krijgt Nederland te maken met een oliecrisis. Olie gaat op de bon omdat enkele Arabische landen geen olie meer aan Nederland willen leveren. Dat gebeurt omdat Nederland Israël steunt in de Jom Kipoeroorlog.

De Nederlandse regering voert een autoloze zondag in om energie te besparen. De autoloze zondag bevalt veel Nederlanders verrassend goed. Als Milieudefensie na de oliecrisis actie voert voor een maandelijkse autoloze ‘Zonderdag’ doen 160.000 mensen mee.

Vele jaren later herhaalt Milieudefensie de autoloze zondag, de campagne voor de melkfles en het protestbos bij Schiphol. Best handig om je geschiedenis te kennen!

De jaren 80

De milieubeweging in Nederland verzet zich in de late jaren 70 en de vroege jaren 80 hevig tegen kernenergie. Milieudefensie is vooral goed in het organiseren van grote demonstraties. Dankzij het brede verzet wil niemand in Nederland meer kernenergie.

Ramp met kerncentrale in Tsjernobyl
Tot halverwege de jaren 80 richt Milieudefensie zich vooral op onderwerpen dichtbij huis. Denk aan: gif in het plantsoen, glasbakken en statiegeld. Voorlichting is belangrijk.

De aandacht van het publiek gaat uit naar oorlog en vrede (kruisraketten), bezuinigingen en werkloosheid. Milieudefensie verliest voor het eerst in haar bestaan leden. Dat verandert in 1986 door de ramp met de kerncentrale bij Tsjernobyl. Het milieu en de milieubeweging staan opnieuw volop in de belangstelling. En het aantal leden van Milieudefensie verdubbelt in korte tijd.

PVC, CFK’s en cadmium
Milieudefensie komt verder in actie tegen CFK's in spuitbussen (ozonlaag), giftig PVC in verpakkingen en giftig cadmium in de gele bierkratten van Heineken. Cadmium is de kleurstof die de kratten geel maakt. De kratten van Heineken zijn nu groen en ongevaarlijk. Dankzij Milieudefensie! Al duurde het wel tot 2003 voor het zover was.

Milieutelefoon
Milieutelefoon
In 1987 richt Milieudefensie de Milieutelefoon op. Steeds meer mensen zoeken informatie over alles wat met het milieu te maken heeft. De Milieutelefoon geeft antwoord.

De Milieutelefoon is zeer succesvol. Op het hoogtepunt beantwoordt de Milieutelefoon duizenden milieuvragen per jaar. Andere landen nemen het initiatief over. In 1998 gaat de Milieutelefoon zelfstandig verder als MilieuCentraal. MilieuCentraal bestaat nog steeds.

Regenwoud en FSC-keurmerk
In 1988 start de campagne 'Hart voor het regenwoud'. We halen 400.000 handtekeningen op om het regenwoud te beschermen door het gebruik van tropisch hout te verminderen.

Het FSC-keurmerk is het blijvende resultaat van deze campagne. Milieudefensie speelde een belangrijke rol bij de oprichting van FSC. De eerste directeur van FSC in Nederland werkte daarvoor bij Milieudefensie.

Verder werkt Milieudefensie aan schone landbouw (en tegen ‘gifpiepers’), groene stroom en recycling. Om zure regen te stoppen, komen er acties voor minder en schoner autoverkeer. En Milieudefensie pakt wegwerpverpakkingen aan. Vrijwilligers plakken in warenhuizen en supermarkten stickers op verpakkingen die slecht zijn voor het milieu.

Stickeren verpakkingen

De jaren 90

Milieudefensie maakt naam in de internationale milieubeweging met het Actieplan Nederland Duurzaam. Dit plan verschijnt in 1992. Het laat zien dat alle mensen op aarde een prettig leven kunnen leiden zonder de aarde uit te putten en te vervuilen. Het Actieplan vindt zijn weg over de hele wereld.

Schiphol is groot genoeg
BoomplantdagNederlandse regeringen geven in de jaren 90 veel ruimte aan het vervoer. Er worden nieuwe havens en wegen aangelegd en Schiphol mag groeien.

Daarom start Milieudefensie in 1993 de campagne 'Schiphol is groot genoeg'. Een campagne die 10 jaar duurt.

We kopen twee stukken grond waar Schiphol de nieuwe startbaan wil aanleggen. De grond verkopen we in kleine stukjes door aan het publiek. Op deze grond planten we het 'Bulderbos'. Dat gebeurt op 6 november 1994 tijdens een speciale boomplantdag.

Ongeveer 8.000 mensen kopen bomen en 6.000 mensen komen naar het Bulderbos om hun eigen boom te planten.

In 1995 organiseert Milieudefensie een van de grootste Nederlandse demonstraties voor het milieu, met 12.000 deelnemers. We blokkeren een startbaan, ook in 1995. We gaan op een vliegtuig zitten, in 1998.

De acties en protesten brengen Milieudefensie uiteindelijk aan de onderhandelingstafel. Maar het door de regering georganiseerde overleg met Schiphol levert niets op.

Als er geen mogelijkheden meer zijn om de nieuwe startbaan tegen te houden, wordt het Bulderbos in 2001 onteigend. Een tweede stuk grond is nog altijd van Milieudefensie. Dit Bulderbos wordt door vrijwilligers onderhouden. Het ligt net naast de Polderbaan.

Bezetting vliegtuig

Brievenbussticker
In de jaren 90 voert de milieubeweging steeds vaker actie voor duurzame alternatieven. Met Philips maakt Milieudefensie in 1997 afspraken over het recyclen van elektrische apparaten.

Samen met Gamma zorgen we dat er duurzaam hout naar Nederland komt. Met de verspreiders van reclamefolders maken we afspraken om papierverspilling te voorkomen. De ja/nee- en de nee/nee-sticker worden geboren.

Biologische producten
In 1998 start Milieudefensie met ‘EKO-tellingen’. Het idee is simpel: jaarlijks tellen vrijwilligers in supermarkten in het hele land hoeveel biologische producten ze verkopen. Zo zorgen we voor de opmars van biologische producten in de supermarkten.

In 2013 stopt Milieudefensie wegens succes met de EKO-tellingen. In 2005 past Milieudefensie hetzelfde idee toe bij tuinmeubelen. Daarbij gaat het om het opsporen van goed en fout hout. Ook dit is heel succesvol. Na 5 jaar verkopen bouwmarkten en tuincentra veel minder fout hout en veel meer duurzaam hout.

Volbouwen van Nederland
In 1999 pakt Milieudefensie het volbouwen van de open ruimte in Nederland aan. Overal worden bedrijventerreinen aangelegd. Het motto van Milieudefensie is: 'Trek de Groene Grens; rust en ruimte daar moeten we zuinig op zijn'. De campagne krijgt gelijk veel steun van het publiek. De campagne duurt alles bij elkaar 10 jaar en voorkomt veel bouwplannen.

De nieuwe eeuw

De DijkDe nieuwe eeuw begint met een opvallende actie die de wereld overgaat. In 2000 wordt in Den Haag een grote internationale klimaattop van de Verenigde Naties gehouden. Milieudefensie bedenkt en organiseert samen met Friends of the Earth International (FoEI) 'de dijk tegen klimaatverandering'. Milieudefensie is lid van FoEI.

Bijna 6.000 actievoerders uit veertig landen bouwen bij het congrescentrum een 400 meter lange dijk van zandzakken. De dijk krijgt veel internationale en nationale belangstelling en zorgt voor druk op de onderhandelende landen. Maar tot een klimaatakkoord komt het deze keer nog niet.

Shell en de olieramp in Nigeria
Met Shell hebben we voortdurend ruzie. Dat gaat vaak over de enorme olievervuiling in Nigeria. Jarenlang vragen we bij de aandeelhouders en het hoofdkantoor van Shell om aandacht voor de vervuiling en de slachtoffers. Dat levert wel veel aandacht op van journalisten. Maar de olie blijft liggen.

Daarom begint Milieudefensie in 2008 samen met vier Nigeriaanse boeren en vissers een rechtszaak tegen Shell. Voor het eerst moet een Nederlands bedrijf zich voor een Nederlandse rechter verantwoorden voor vervuiling in het buitenland. De rechter oordeelt in 2013 dat Shell verantwoordelijk is voor de vervuiling in 1 van de 3 dorpen. Zowel Milieudefensie als Shell gaan in hoger beroep. De rechtszaak loopt nog steeds. Lees het hele verhaal over de rechtszaak tegen Shell vanwege de olievervuiling in Nigeria

Deze rechtszaak is gemakkelijk te verwarren met de rechtszaak die Milieudefensie in 2018 tegen Shell aanspant. In de laatste rechtszaak staat het klimaat centraal. Hier lees je meer over de klimaatzaak.

Shell rechtszaak

Luchtvervuiling samen aanpakken
In 2004 blijkt dat de lucht boven Nederland tot de meest vervuilde van Europa behoort. Daarom start Milieudefensie de campagne 'Nederland in ademnood'. We trekken de aandacht met een lijst van de smerigste straten van Nederland.

In 2012 gaat deze campagne verder onder de naam 'Samen voor gezonde lucht'. Nu zijn het de mensen in het land die, met steun van Milieudefensie, zelf in actie komen. De deelnemers aan de campagne meten zelf of de lucht in hun straat vervuild is. Ze stappen naar hun gemeente met de resultaten en vragen om actie.

Luchtvervuiling wordt dankzij de campagne een veelbesproken onderwerp in gemeenteraden en in de Tweede Kamer. Maar de lucht wordt maar langzaam schoner. Daarom stapt Milieudefensie in 2017 met succes naar de rechter. De regering moet zo snel mogelijk aan het werk om de luchtvervuiling te verminderen. Het geld voor de rechtszaak wordt door het publiek bij elkaar gebracht.

Lees het hele verhaal over de rechtszaak tegen luchtvervuiling.

Burgerinitiatief over vlees
In 2006 start Milieudefensie het burgerinitiatief 'Stop fout vlees'. Een burgerinitiatief is een voorstel dat je aan de Tweede Kamer kunt voorleggen. Ons voorstel wordt het eerste burgerinitiatief dat het haalt.

Milieudefensie stelt aan de Tweede Kamer voor dat Nederland kiest voor een duurzame en diervriendelijke manier om koeien, varkens en kippen te houden. Zonder veevoer uit Zuid-Amerika, waarvoor regenwoud wordt gekapt. 106.975 mensen steunen het voorstel.

De campagne valt op door de ‘Miss Piggies’, vrijwilligers verkleed met varkenssnuitjes, pruiken en galajurken. Op 13 december 2007 bespreekt de Tweede Kamer het initiatief. Onze campagneleider, Wouter van Eck, mag de Tweede Kamer toespreken. Het voorstel haalt het niet.

Miss Piggies

Geen schaliegas in Nederland
In 2011 richt Milieudefensie Schaliegasvrij Nederland op. Daarin werken buurtgroepen en milieuorganisaties samen die zich verzetten tegen schaliegas. We starten een petitie. En we vragen gemeenten en provincies zichzelf schaliegasvrij te verklaren. 70.000 mensen tekenen de petitie, 223 van de 388 gemeenten en 10 van de 12 provincies verklaren zichzelf schaliegasvrij.

Milieudefensie brengt de tegenstanders bij elkaar en zorgt dat de boodschap door het parlement en de regering gehoord wordt. Met groot succes. Op 10 juli 2015 maakt de regering bekend dat er 5 jaar niet geboord wordt naar schaliegas. Februari 2018 valt het doek definitief; er wordt in Nederland niet meer geboord naar schaliegas.

Lees ook de veelgestelde vragen over schaliegas.

Geen TTIP maar eerlijke handel
In 2014 begint Milieudefensie een campagne tegen TTIP. Dit handelsverdrag tussen de EU en de VS stelt de winst van grote bedrijven boven het milieu en mensen. Als Milieudefensie aan de campagne begint, weet bijna niemand wat TTIP is. Met dank aan tv-programma Lubach op Zondag verandert dat compleet.

Als Milieudefensie op 10 oktober 2015 samen met Greenpeace en de FNV een demonstratie organiseert, doen 7.000 mensen mee. Het verzet tegen TTIP groeit. Steeds meer organisaties, boeren en ondernemers sluiten zich aan. De kans dat het verdrag er ooit nog komt is klein.

De campagne tegen een handelsverdrag met Canada, CETA, loopt nog.

Eerlijke melk
In 2017 start Milieudefensie een campagne voor eerlijke melk. Boeren krijgen te weinig voor hun melk betaald, vindt Milieudefensie. Als ze meer krijgen, kunnen ze makkelijker verduurzamen. Supermarkten kunnen daarvoor zorgen.

Op 17 november is het eerste succes binnen. Jumbo verkoopt vanaf 2022 alleen nog duurzame melk. En als er één schaap over de dam is... Al snel sluiten ook Albert Heijn en Aldi zich bij de campagne aan. Dat is goed nieuws voor het milieu omdat duurzame melk minder vervuilend is dan gewone melk. Consumenten kunnen nu makkelijker duurzaam kiezen.

Lees ook: Grote supermarkten kiezen duurzame melk.

Behalve aan eerlijke melk, heeft Milieudefensie ook aan ‘oerwoudvrije’ kaas en eieren gewerkt. Dat deden we samen met boeren. Lees meer over deze unieke samenwerking.


Onze geschiedenis stopt hier. Maar Milieudefensie gaat gewoon door met opkomen voor het milieu en voor mensen. Een duurzame en eerlijke wereld? Samen krijgen we het voor elkaar.

Loading...