Veelgestelde vragen over ontbossing en palmolie

Tropische regenwouden zijn van onvoorstelbare waarde voor mensen, dieren en onze planeet. Toch worden er elke seconde 169 bomen gekapt. Milieudefensie werkt samen met partnerorganisaties en vrijwilligers om bossen te beschermen.

In dit overzicht van veelgestelde vragen lees je waarom de productie van palmolie een probleem is en hoe Milieudefensie de regenwouden beschermt.

Vragen over ontbossing

  1. Waarom zijn bossen zo belangrijk?
  2. Wat is biodiversiteit?
  3. Welke dieren worden bedreigd door ontbossing voor palmolie?
  4. Jullie beweren dat er 169 bomen per seconde worden verwoest, hoe komen jullie daarbij?
  5. Kunnen we het regenwoud ooit weer terugkrijgen?

Vragen over palmolie

  1. Wat is palmolie?
  2. Wat is er mis met palmolie?
  3. Waar zit palmolie in?
  4. Is palmolie gezond of ongezond?
  5. Waar wordt palmolie gemaakt?
  6. Is palmolie belangrijk voor de lokale bevolking?
  7. Bestaat er duurzame palmolie?
  8. Welke Nederlandse bedrijven zijn betrokken bij de handel in palmolie?

Vragen over biobrandstoffen

  1. Wat is er mis met biobrandstoffen?
  2. Hoe tank ik zonder palmolie?

Vragen over onze campagne tegen ontbossing: Trek de grens

  1. Wat is jullie doel precies?
  2. Wat is de perfecte oplossing?
  3. Kan ik meer doen voor de bossen dan alleen jullie petitie ondertekenen?
  4. Als ik jullie petitie teken, wat doen jullie dan met mijn gegevens?
  5. Wat doen jullie nog meer voor de bossen behalve de petitie?

Varen in regenwoud met tegenlicht - copyright Eric Wakker

Ontbossing

 

1. Waarom zijn bossen zo belangrijk?

Je hebt vast weleens gehoord dat de tropische regenwouden de longen van de aarde zijn. En dat is ook echt zo. Bossen nemen CO2 op (helpt tegen klimaatverandering) en geven zuurstof af (die wij weer inademen).

Veel medicijnen die wij gebruiken zijn ontdekt in het regenwoud. En er is nog steeds veel te ontdekken en te leren van het regenwoud.

Voor veel dieren en mensen is het regenwoud van levensbelang. Bossen zijn het thuis voor veel bijzondere dieren. En daarnaast zijn 1,7 miljard mensen afhankelijk van het regenwoud. Het kan gaan om mensen die in of dichtbij het bos wonen. Bijvoorbeeld mensen die letterlijk afhankelijk zijn van het bos voor hun dagelijkse eten, drinken en onderdak. Of boeren die stukken bos beheren, of kleine bedrijfjes hebben in en om het bos. 

^ Terug omhoog

2. Wat is biodiversiteit?

Het woord diversiteit betekent afwisseling, variatie, verscheidenheid. Biodiversiteit of biologische diversiteit geeft aan hoeveel planten, dieren, schimmels en bacteriën er in een bepaald gebied leven. Hoe meer verschillende soorten er in een bepaald gebied leven, hoe beter. Variatie is belangrijk voor het evenwicht in de natuur.

^ Terug omhoog

3. Welke dieren worden bedreigd door ontbossing voor palmolie?

Heel veel dieren worden bedreigd door ontbossing, van groot tot klein. Een paar bekende dieren die daadwerkelijk met uitsterven bedreigd worden zijn:

  • Sumatraanse tijger
  • Sumatraanse orang-oetan
  • Borneose orang-oetan
  • Sumatraanse olifant
  • Neusaap
  • Maleise tijger
  • Borneodwergolifant
  • Withandgibbon
  • Borneogoudkat
  • Indische Tapir
  • Platkopkat

Bedreigde dieren door boskap
^ Terug omhoog

4. Jullie beweren dat er 169 bomen per seconde worden verwoest, hoe komen jullie daarbij?

Er worden elke seconde 169 bomen verwoest in tropische bossen. Dit cijfer is gebaseerd op twee rapporten: "High-Resolution Global Maps of 21st-Century Forest Cover Change" uit 2013 en "Mapping tree density at a global scale" uit 2015.

Volgens deze informatie verdween tussen 2000 en 2012 in totaal 230 miljoen hectare bos wereldwijd, waarvan 98,7 miljoen hectare tropische vochtige bossen betreft. Dat is per jaar 7,5 miljoen hectare bos dat verdwijnt. Als we dat vermenigvuldigen met 700 bomen per hectare (dat is een schatting) komen we uit op ruim 5 miljard bomen per jaar. Omgerekend naar secondes komen we dan uit op 169 bomen.

^ Terug omhoog

5. Kunnen we het regenwoud ooit weer terugkrijgen?

Nee, het regenwoud dat is gekapt, komt nooit meer terug hoe het was. Delen van het tropisch regenwoud kunnen snel herstellen, maar om dezelfde biodiversiteit weer terug te krijgen, duurt duizenden jaren. En plant- en diersoorten die eenmaal zijn uitgestorven, zijn we voor altijd kwijt.

^ Terug omhoog

Palmolie

 

1. Wat is palmolie?

Palmolie is een plantaardige olie uit de vruchten van de oliepalm. De oliepalm komt oorspronkelijk uit West- en Zuidwest-Afrika en groeit het best in tropische landen. Palmolie kan voor ontzettend veel dingen gebruikt worden. Voor ons eten, verzorgingsproducten en biodiesel.

^ Terug omhoog

2. Wat is er mis met palmolie?

In het kort:

  • Tropisch regenwoud wordt gekapt voor de aanleg van mega plantages met oliepalmen;
  • Mensen worden van hun land beroofd en komen zonder inkomsten te zitten;
  • Unieke planten- en diersoorten worden met uitsterven bedreigd;
  • Het kappen van zo veel bossen is slecht voor het klimaat.

Probleem: de grote schaal
Met palmolie op zich is niet zoveel mis. Maar er is wel veel mis met de manier en schaal waarop palmolie gemaakt wordt. De vraag naar palmolie is enorm, omdat het een goedkoop ingrediënt is en makkelijk te produceren is. Internationale bedrijven hebben gigantische plantages in tropische landen om palmolie voor de wereldmarkt te produceren. Voor die plantages kappen ze onvoorstelbaar veel tropisch regenwoud. 25% van het regenwoud van Indonesië is al verdwenen.

Probleem: landroof
Miljoenen mensen in de wereld zijn afhankelijk van het regenwoud voor hun lokale voedsel en eigen landbouw. Palmoliebedrijven verjagen de lokale bevolking van hun land met juridische trucs, intimidatie of geweld. Landroof noemen we dat.

Probleem: bedreiging voor dieren en het klimaat
Tropische regenwouden worden ook wel de kraamkamer en longen van onze aarde genoemd. Het regenwoud is het thuis voor miljoenen bijzondere planten- en diersoorten. Door het kappen van het bos worden veel soorten met uitsterven bedreigd. Zoals de orang-oetan en de Sumatraanse tijger.

Daarnaast nemen de bossen het broeikasgas CO2 op en zuiveren zo de lucht. En als er bomen gekapt worden laat de grond waarop ze stonden extra CO2 los. Dus hoe meer bos we kappen, hoe meer CO2 in de lucht, wat zorgt voor de opwarming van de aarde.

^ Terug omhoog

3. Waar zit palmolie in?

Palmolie zit in ongeveer de helft van de producten die je in de supermarkt kan kopen. Je vindt palmolie terug in veel voedingsmiddelen zoals pindakaas, chocoladepasta, melkpoeder, boter, koekjes, pizza, sauzen en chips. Maar ook in verzorgingsproducten als shampoo, lippenstift, zeep en wasmiddel. Daarnaast wordt palmolie gebruikt om biodiesel van te maken.

Boodschappen doen zonder palmolie is lastig
Het is best moeilijk om palmolievrij boodschappen te doen. Het zit in vreselijk veel producten. Alternatieven voor jouw favoriete product zijn niet altijd te krijgen. De oplossing moet dan ook in de eerste plaats komen van de overheid en het bedrijfsleven. Wil je toch zelf proberen een steentje bij te dragen? Bekijk dan eens de ingrediëntenlijst van je favoriete producten.

Fabrikanten van voedsel zijn verplicht om op de ingrediëntenlijst te zetten of er palmolie in zit. Palmolie wordt op de volgende manieren vermeld: plantaardige olie (palm), palmolie of palmvet. Bij verzorgingsproducten is het iets moeilijker te herkennen. Bekijk de lijst met bijna 300 verschillende benamingen voor palmolie.

^ Terug omhoog

4. Is palmolie gezond of ongezond?

Er wordt veel gesproken over de gezondheidseffecten van palmolie. Als milieuorganisatie hebben wij niet genoeg kennis om je een antwoord hierop te geven. Dit is wat het Voedingscentrum zegt over palmolie:

"Palmolie bevat meer verzadigd vet dan andere oliesoorten. Verzadigd vet staat bekend om de ongunstige gezondheidseffecten. Zo verhoogt verzadigd vet het LDL-cholesterol. Op die manier vergroot verzadigd vet het risico op hart- en vaatziekten."

^ Terug omhoog

5. Waar wordt palmolie gemaakt?
waar wordt palmolie gemaakt


De oliepalm is een tropische plant en groeit in landen rondom de evenaar. Oorspronkelijk komt de oliepalm uit West- en Zuidwest-Afrika. Op dit moment zijn de grootste palmolieproducenten: Maleisië, Indonesië, Thailand, Colombia, en Nigeria.

Alle landen met palmolieplantages:

  • Afrika: Angola, Benin, Centraal-Afrikaanse Republiek, Gabon, Gambia, Ghana, Guinee, Guinee-Bissau, Kameroen, Liberia, Madagaskar, Nigeria, Oeganda, Senegal, Sierra Leone, Togo.
  • Azië: Filipijnen, Indonesië, Maleisië, Papoea-Nieuw-Guinea, Thailand.
  • Zuid-Amerika: Brazilië, Colombia, Costa Rica, Ecuador, Guatemala, Honduras, México, Nicaragua, Panama, Paraguay, Peru, Suriname.

^ Terug omhoog

6. Is palmolie belangrijk voor de lokale bevolking?

Helaas heeft de lokale bevolking weinig aan de grote plantages. Waar eerst nog tientallen of honderden mensen konden leven van de opbrengst van een hectare bos, is er nu nog slechts inkomen voor 1 arbeidskracht.

Palmolieplantages zijn vaak in bezit van grote internationale bedrijven. Op de plantages zijn weinig banen te vinden voor de lokale bevolking. Als er al werk is, is het zwaar werk en slecht betaald. Ook zijn de omstandigheden slecht en de dagen lang. Arbeiders moeten werken met bestrijdingsmiddelen, vaak zonder bescherming. Ook is er regelmatig sprake van kinderarbeid.

De lokale bevolking ziet weinig tot niets terug van de winst van de palmoliebedrijven. Palmoliebedrijven pikken vaak land in dat de lokale bevolking gebruikte voor kleinschalige productie van hun voedsel. Door het verlies van dat land raakt de lokale bevolking haar bron van inkomsten kwijt.

^ Terug omhoog

7. Bestaat duurzame palmolie?

Op grote schaal niet, op lokaal niveau wel. Palmolie is niet duurzaam als het op gigantische plantages in tropische landen geproduceerd wordt voor onze consumptie in Nederland en Europa.

Naast de problemen die de productie van palmolie veroorzaakt, biedt de palmolieproductie geen eerlijk en duurzaam bestaan voor de lokale bevolking. De enige duurzame oplossing is om over te stappen naar duurzame regionale landbouw.

Palmolie als voedingsmiddel voor Europa kan in veel gevallen vervangen worden door regionale alternatieven zoals olijfolie, zonnebloem- of raapzaadolie.

RSPO-certificaat zegt niet zoveel
Sommige partijen vinden dat palmolie met het RSPO-certificaat wel duurzaam is. Milieudefensie vindt dat de criteria van de RSPO (Round Table for Sustainable Palm Oil) niet ver genoeg gaan.

Het lukt de RSPO niet om goede afspraken te maken met producenten. Ook lukt het niet om te controleren of de producenten zich aan de afspraken houden. RSPO-gecertificeerde bedrijven zijn al vaak in opspraak gekomen. De RSPO kan daarom niet garanderen dat deze palmolie dan ook echt volgens de afspraken zijn geproduceerd.

Volgens Milieudefensie is RSPO-gecertificeerde palmolie daarom geen garantie voor duurzame productie van palmolie.

^ Terug omhoog

8. Welke Nederlandse bedrijven zijn betrokken bij de handel in palmolie?

Er zijn veel bedrijven betrokken bij de handel in palmolie. Denk aan banken, supermarkten, handelaren en fabrikanten.

Investeerders
Nederlandse banken zoals Rabobank, ABN Amro en ING, maar ook verzekeraars en pensioenfondsen investeren ons geld in de aanleg van nog meer palmolieplantages.

Palmoliebedrijven en handelaren
Bedrijven zoals Wilmar, IOI, Sime Darby en Bumitama verdienen aan het produceren en doorverkopen van de palmolie.

Fabrikanten en winkels
Fabrikanten zoals Unilever en Nestlé verwerken de palmolie in producten, bijvoorbeeld in melkpoeder en pindakaas. Winkels als Albert Heijn en Jumbo verkopen producten waar palmolie in verwerkt is.

^ Terug omhoog

Biobrandstoffen

 

1. Wat is er mis met biobrandstoffen?

Biobrandstoffen zijn bedoeld om de bestaande, fossiele diesel en benzine te vervangen. Omdat ze beter voor het klimaat zouden zijn. Voor biobrandstoffen wordt voedsel gebruikt zoals palmolie, soja, koolzaad, maïs en suikerbiet.

Maar biobrandstoffen blijken helemaal niet zo duurzaam te zijn. Biodiesels zijn zelfs slechter voor het klimaat dan de diesel die ze moeten vervangen. Biodiesel uit palmolie is zelfs drie keer zo vervuilend als gewone diesel.

^ Terug omhoog

2. Hoe tank ik zonder palmolie?

Je kunt zelf niet voorkomen dat er brandstof met palmolie in je tank terecht komt. Nederland heeft een paar jaar geleden, samen met andere Europese landen, ingestemd dat 10% van de diesel en benzine wordt vervangen door biobrandstoffen.

In de praktijk is dat vooral biobrandstof gemaakt van voedsel, zoals palmolie en soja. Oliebedrijven voegen dat toe aan de benzine en diesel voor onze auto’s. Na de campagne van Milieudefensie stemde het Europees Parlement eind 2017 in met een einde aan het rijden op palmolie.

Als de Europese Commissie en de Europese Raad daar in 2018 mee instemmen, zou dat betekenen dat Europa vanaf 2021 in één klap 46% minder palmolie gebruikt.

^ Terug omhoog

Vrouw met producten - copyright Kemal Jufri

Onze campagne: Trek de grens

 

1. Wat is jullie doel precies?

Milieudefensie wil een einde aan ontbossing. We richten ons vooral op bescherming van het regenwoud. Een van de grootste bedreigingen voor het regenwoud is de aanleg van palmolieplantages. Daarom zetten we ons in om alle uitbreiding van palmolieplantages te stoppen. Drie manieren om dat voor elkaar te krijgen:

  • Een verbod op het gebruik van palmolie als brandstof;
  • Een einde aan investeringen door banken, verzekeraars, pensioenfondsen in palmoliebedrijven;
  • Ons voedsel zoveel mogelijk in Europa verbouwen.

^ Terug omhoog

2. Wat is de perfecte oplossing?

Alternatieven voor palmolie kunnen we dichtbij huis op een duurzame manier produceren. Soms is dat op je eigen grond. Soms ergens anders in Nederland of Europa. Maar zeker niet helemaal in de tropen.

Om ons vervoer duurzamer te maken, heeft het geen zin palmolie te gebruiken waar regenwoud voor gekapt is. Wél kunnen we zorgen voor beter openbaar vervoer en fietsvriendelijke steden, zodat we minder auto hoeven te rijden en minder brandstof nodig hebben.

^ Terug omhoog

3. Kan ik meer doen voor de bossen dan alleen jullie petitie ondertekenen?

Hoe groter de beweging, hoe sterker we samen zijn. Sluit je aan door je in te schrijven op onze nieuwsbrief, zodat je op de hoogte blijft van onze campagne. Wil je meehelpen als vrijwilliger? Dat kan! Meld je nu bij ons aan.

Ook als consument kun je bijdragen:

^ Terug omhoog

4. Als ik jullie petitie teken, wat doen jullie dan met mijn gegevens?

De persoonsgegevens die je achterlaat, worden vastgelegd in de administratie van Milieudefensie. Deze gegevens zullen vertrouwelijk en conform de wet bescherming persoonsgegevens worden behandeld. Meer hierover lees je in de actievoorwaarden, deze vind je via een link bij de petitie Trek de Grens.

^ Terug omhoog

5. Wat doen jullie nog meer voor de bossen behalve de petitie?

Internationaal werken we samen met lokale organisaties om ontbossing tegen te gaan.

In Nederland werken we samen met lokale groepen die zelf actie voeren. Samen met alle mensen die het onderwerp steunen vormen we een beweging. Hiermee zetten we druk op de politiek en bedrijven om ontbossing te stoppen.

Verder brengen we het onderwerp onder de aandacht via onze Virtual Reality-film Draw the Line. Deze film is onder meer vertoond tijdens het Movies that Matter festival in 2018. Hieronder kan je deze film bekijken. Voor een optimale 3D-ervaring, bekijk je deze video met een VR-bril of Google Cardboard. Deze VR-film is ook beschikbaar als app in de App Store of Google Play store

^ Terug omhoog

Waar trek jij de grens?

Het tropisch regenwoud wordt ernstig bedreigd. Grote palmoliebedrijven breiden steeds verder uit. Dit gaat ten koste van het klimaat, het bos en de mensen en dieren die ervan afhankelijk zijn. Dit moet nu stoppen.

Wil je meer weten?

Loading...