english

Veelgestelde vragen over onze rechtszaak voor gezonde lucht

Samen met bewoners eisen we dat de Nederlandse Staat zorgt voor gezonde lucht. Hiervoor zijn we naar de rechter gestapt. Ondertussen lopen er twee verschillende hoger beroepen. Met de vragen en antwoorden hieronder leggen we uit hoe dat precies zit.

  1. Waarom klaagt Milieudefensie de Nederlandse Staat aan?
  2. Wat is de eis precies?
  3. Welke rechtszaken lopen er nu?
  4. Wat is het verschil tussen het kort geding en de bodemprocedure?
  5. Wat betekent de uitspraak in de bodemprocedure voor de uitspraak in het kort geding?
  6. Zijn we in hoger beroep?
  7. Waarom zijn er mede-eisers en wie zijn zij?
  8. Schendt de Staat mensenrechten?
  9. Doet de Staat te weinig aan de luchtkwaliteit?
  10. Welke maatregelen moet de Staat nemen om de luchtkwaliteit te verbeteren?
  11. Zijn de Europese normen niet streng genoeg?
  12. Wat zijn overschrijdingspunten?
  13. Hoe worden deze overschrijdingspunten vastgesteld?
  14. Wat doen jullie aan overschrijdingspunten veroorzaakt door industrie, veehouderijen, scheepvaart en houtrook?

 

1. Waarom klaagt Milieudefensie de Nederlandse Staat aan?

Milieudefensie klaagt de Staat aan, omdat die veel te weinig doet om onze lucht gezonder te maken. Luchtvervuiling is een ernstig probleem in Nederland. We leven gemiddeld 13 maanden korter door de ongezonde lucht die we elke dag inademen. Jaarlijks overlijden duizenden mensen vroegtijdig en tienduizenden mensen lijden aan ernstige chronische ziekten.

^ Terug omhoog

2. Wat is de eis precies?

Allereerst eisen wij dat de Nederlandse Staat minimaal aan de Europese luchtkwaliteitswet voldoet. Daarnaast willen wij dat de Staat stopt met het schenden van mensenrechten. We willen dat Nederland zorgt voor écht gezonde lucht. De Europese normen zijn niet voldoende om onze gezondheid te beschermen. De normen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) komen meer in de buurt. Die zijn twee keer zo streng.

^ Terug omhoog

3. Welke rechtszaken lopen er nu?

Het duurde veel te lang voordat er een datum bekend werd voor de rechtszaak, die we al in mei 2016 in gang zetten. En ondertussen was er te veel luchtvervuiling. Daarom zijn we een spoedprocedure begonnen. Dit zogenaamde 'kort geding' vond 23 augustus 2017 plaats. De rechter stelde ons volledig in het gelijk. De Staat moet snel met een plan komen en maatregelen nemen om knelpunten, plekken waar de luchtkwaliteitsnormen worden overtreden, op te lossen. Ook mag de Staat geen maatregelen nemen die nieuwe knelpunten veroorzaken.

Tegen dit laatste punt is de Staat in hoger beroep gegaan. Dat hoger beroep vond op 9 april 2018 plaats. Op 22 mei volgde de uitspraak. De rechter besloot daarin helaas in het voordeel van de Staat: de Staat mag nieuwe maatregelen nemen die de kans op overschrijdingen van de Europese wet voor luchtkwaliteit vergroten. Gelukkig staan de eerste 2 eisen nog gewoon overeind: de Staat moet zo snel mogelijk de plekken in kaart brengen waar de lucht te ongezond is (dit is inmiddels gebeurd) en moet de luchtkwaliteit op die plekken ook verbeteren.

De uitgebreide zitting van de rechtszaak (de bodemprocedure) vond uiteindelijk plaats op 14 november 2017. Daarvan volgde op 27 december 2017 een teleurstellende uitspraak. De rechter was het met ons eens dat Nederland niet voldoet aan de Europese normen voor luchtkwaliteit. Toch valt dat volgens de rechter de Staat op dit moment niet te verwijten. Nederland heeft volgens de rechter geen fouten gemaakt of op onrechtmatige manier gehandeld. Dat vinden wij onbegrijpelijk. Daarom zijn wij tegen deze uitspraak in hoger beroep gegaan. Voor de zitting van het hoger beroep is nog geen datum gepland.

Bekijk ook de tijdlijn.

^ Terug omhoog

4. Wat is het verschil tussen het kort geding en de bodemprocedure?

Een kort geding is een spoedprocedure: de beslissing is voorlopig en de eisen moeten meteen uitvoerbaar zijn. Daarom gaat het kort geding over concrete punten. In dit kort geding is dat waar de Nederlandse Staat de Europese luchtkwaliteitswet overduidelijk overtreedt.

In een zogenaamde 'bodemprocedure' neemt de rechter definitieve beslissingen. Onze bodemprocedure is ook een uitgebreidere rechtszaak dan het kort geding; we gaan een stap verder. We eisen dat Nederland de mensenrechten in acht neemt, met in het bijzonder het recht op gezondheid. Om gezond te zijn moet de luchtkwaliteit nog veel beter zijn dan de Europese wet voorschrijft. De richtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zijn hiervoor leidend.

^ Terug omhoog

5. Wat betekent de uitspraak in de bodemprocedure voor de uitspraak in het kort geding?

De rechter gaf ons in het kort geding, in september 2017, op alle punten gelijk. In de bodemprocedure, waarvan we in december 2017 het vonnis ontvingen, was helaas het tegenovergestelde het geval. De eisen in beide rechtszaken waren verschillend. De uitspraak van het kort geding blijft overeind, totdat het hoger beroep is geweest. Daarin beslist de rechter opnieuw. Op dit moment moet de Staat dus gewoon aan het vonnis van het kort geding voldoen en moet ze aan de slag om de luchtkwaliteit te verbeteren.

^ Terug omhoog

6. Zijn we in hoger beroep?

Ja. Wij zijn in hoger beroep gegaan tegen de uitspraak van de rechter in de bodemprocedure (want die won de Staat). De datum voor het hoger beroep in de bodemprocedure is nog niet bekend. Wel zijn we volop in voorbereiding.

Eerder ging de Staat in hoger beroep tegen een deel van de uitspraak van de rechter in het kort geding (want die won Milieudefensie). Op maandag 9 april 2018 vond de zitting plaats en op 22 mei volgde de uitspraak. De rechter besloot daarin helaas in het voordeel van de Staat: de Staat mag nieuwe maatregelen nemen die de kans op overschrijdingen van de Europese wet voor luchtkwaliteit vergroten. Gelukkig staan de eerste 2 eisen nog gewoon overeind: de Staat moet zo snel mogelijk de plekken in kaart brengen waar de lucht te ongezond is (dit is inmiddels gebeurd) en moet de luchtkwaliteit op die plekken ook verbeteren.

^ Terug omhoog

7. Waarom zijn er mede-eisers en wie zijn zij?

Heel veel mensen hebben bijgedragen aan onze rechtszaak voor gezonde lucht. Het is een zaak voor en door mensen die te maken hebben met ongezonde lucht in hun omgeving. Jarenlang hebben vrijwilligers meegedaan aan de meetcampagne en de rechtszaak is met crowdfunding gefinancierd. Het is niet meer dan logisch dat Milieudefensie samen met een deel van deze mensen de rechtszaak voert. Daarom zijn veel mensen mede-eiser. Zij hebben de advocaat van Milieudefensie gemachtigd om namens hen te pleiten voor gezonde lucht.

^ Terug omhoog

8. Schendt de Staat mensenrechten?

Ja, dat vinden wij. Ieder mens heeft recht op goede gezondheid en recht op leven. Nederland overschrijdt op dit moment de Europese normen voor luchtkwaliteit (die op zichzelf al te slap zijn). Door het overschrijden van die normen, sterven er jaarlijks duizenden mensen en worden er tienduizenden ziek. Daarmee schendt Nederland het recht op gezondheid en leven, dus schendt de Staat mensenrechten.

^ Terug omhoog

9. Doet de Staat te weinig aan de luchtkwaliteit?

Zolang de normen overschreden worden, is het duidelijk dat Nederland wettelijk gezien te weinig doet. Bovendien zijn de normen die gehaald moeten worden onvoldoende om de gezondheid te beschermen. Dus ook al worden de wettelijke normen gehaald, dan nog is de Staat niet klaar met het beschermen van de gezondheid van haar inwoners.

^ Terug omhoog

10. Welke maatregelen moet de Staat nemen om de luchtkwaliteit te verbeteren?

Er zijn veel maatregelen die de lucht gezonder kunnen maken en die de overheid bij wijze van spreken morgen al in kan voeren. Denk aan investeren in fietsen en wandelen, autoluwe stadscentra, het uitbreiden van milieuzones, verlagen van maximumsnelheden, elektrisch rijden aantrekkelijk maken, het stimuleren van thuiswerken en het verbeteren van het openbaar vervoer.

^ Terug omhoog

11. Zijn de Europese normen niet streng genoeg?

De Gezondheidsraad heeft onlangs nog eens bevestigd dat de Europese normen onze gezondheid niet voldoende beschermen. Ook bij lagere concentraties komt onze gezondheid in gevaar. Voormalig Staatssecretaris Dijksma heeft eerder aangegeven naar de advieswaarde van de Wereldgezondheidsorganisatie te willen streven. Ook de huidige Staatssecretaris van Veldhoven zegt dat zij vindt dat de lucht gezonder moet worden dan de Europese wet voorschrijft. Hierover schreef de Gezondheidsraad: “De huidige normen bieden (...) onvoldoende bescherming, zeker niet voor het ambitieniveau van de staatssecretaris om op termijn te streven naar verwaarloosbaar kleine nadelige gezondheidseffecten.”

^ Terug omhoog

12 .Wat zijn overschrijdingspunten?

De Europese Unie (EU) heeft wetten opgesteld waarin staat hoe goed de luchtkwaliteit moet zijn. Ze hebben normen opgesteld voor onder andere fijnstof en stikstofdioxide. De plekken waarop de Europese normen voor fijnstof en stikstofdioxide worden overschreden noemen we overschrijdingspunten.

^ Terug omhoog

13. Hoe worden deze overschrijdingspunten vastgesteld?

Het RIVM berekent hoeveel fijnstof en stikstofdioxide er in de lucht zit. Dat doet ze bijvoorbeeld op basis van informatie over hoeveel verkeer ergens rijdt en hoeveel schadelijke stoffen die voertuigen uitstoten. Deze berekeningen worden gebruikt om officieel te toetsen of Nederland overal aan de normen voldoet. Ieder jaar brengt het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) een rapport uit waarin staat op hoeveel plekken de normen in Nederland overschreden worden (de overschrijdingspunten). Deze rapporten heeft de rechter gebruikt om haar vonnis te onderbouwen: Nederland voldoet niet overal aan de wet en moet dat zo snel mogelijk wel gaan doen.

Benieuwd hoe de luchtkwaliteit in jouw buurt is?

^ Terug omhoog

14. Wat doen jullie aan overschrijdingspunten veroorzaakt door industrie, veehouderijen, scheepvaart en houtstook?

De overheid moet alle overschrijdingspunten aanpakken. Dat betekent dat zij zich moeten richten op de bronnen die overschrijdingen veroorzaken. Denk aan verkeer, intensieve veehouderij, industrie, scheepvaart en houtstook. Milieudefensie richt zich op de aanpak van vervuiling afkomstig van verkeer. De aanpak van de overige bronnen vinden wij ook belangrijk, maar wij voeren hier niet actief campagne op.

Woon je zelf in de buurt van een industriegebied, veehouderij, haven? Je kunt je altijd richten tot de vergunningverlener van de bedrijven die voor overlast zorgen. Vraag wat zij gaan doen om de overschrijdingen op te lossen. Meestal krijgen bedrijven hun vergunning van de gemeente of de provincie. Raadpleeg hiervoor de lobbyhandleiding

Ervaar je overlast door houtrook? Neem hiervoor contact op met een van de organisaties die op dit onderwerp actief zijn.

^ Terug omhoog

Ja, ik wil gezonde lucht!

De overheid moet snel in actie komen tegen luchtvervuiling. Met jouw handtekening voeren we de druk op. Onze steden kunnen een stuk duurzamer, leefbaarder en gezonder.

Wil je meer weten?

Loading...