english

Hoe vervuild is de lucht in mijn straat

Luchtvervuiling is een onzichtbaar probleem. Ook bij een felblauwe lucht en een stralend zonnetje kan de lucht vervuild zijn. De vervuilende stoffen zijn zo klein: je ziet ze niet! Gelukkig is er onderzoek gedaan naar de hoeveelheid vervuilende stoffen in de lucht. Hieronder lees je er meer over. In een paar klikken weet jij hoe de luchtkwaliteit in jouw straat is.

Geen zin in lezen? Bekijk de infographic over luchtvervuiling (pdf).

Wil je direct iets doen? Teken dan onze petitie voor gezonde lucht.

  1. Hoe is de luchtkwaliteit in mijn straat?
  2. Welke (ongezonde) stoffen zitten er in de lucht?
  3. Hoe ongezond is luchtvervuiling?
  4. Zijn er wetten en normen voor luchtkwaliteit?
  5. Waar wordt de luchtvervuiling gemeten?

 

Hoe is de luchtkwaliteit in mijn straat?

Luchtvervuiling is van veel dingen afhankelijk. Het weer is van invloed: schijnt de zon, waait het of is het mistig. Maar ook de verkeersdrukte speelt een rol: staat er file, rijden er veel vrachtauto's of juist Tesla's. Gelukkig wordt de luchtkwaliteit op veel plekken gemeten.

Kijk op Luchtmeetnet.nl of download de app Mijn Luchtkwaliteit voor Android of iOS. De website en app laten de actuele luchtvervuiling zien in jouw omgeving. De app geeft ook voorspellingen voor de komende 48 uur. Initiatiefnemers van Luchtmeetnet en Mijn Luchtkwaliteit zijn het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), de GGD (gemeentelijke gezondheidsdiensten), DCMR (de milieudienst van de provincie Zuid-Holland) en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

In de Atlas Leefomgeving kun je op postcode zoeken naar de lokale luchtkwaliteit. Hiervoor zijn modelberekeningen gebruikt. Maar ook de actuele situatie is te vinden in deze atlas.

Er zijn kaarten van vier verschillende soorten vervuilende stoffen in de lucht:

  • Fijnstof (PM10: de grove fractie vaste deeltjes in de lucht)
  • Fijnstof (PM2,5: de fijnere fractie vaste deeltjes in de lucht)
  • Stikstofdioxide (NO2)
  • Roet

Zo gebruik je de atlas: Klik links op 'Kaartlagen selecteren' en vervolgens op 'Luchtkwaliteit'. Rechtsboven vul je je postcode of adres in om direct de situatie te zien in jouw woonomgeving.

In onderstaande kaart kan je zien op welke plekken de luchtnormen worden overschreden. Deze kaart is gemaakt door onderzoeksbureau Witteveen+Bos. De gebruikte gegevens komen van het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu).

Kun je op basis van deze links niet voldoende informatie vinden over jouw omgeving? Informeer dan bij je gemeente. Die kan jou in contact brengen met de ambtenaar die verantwoordelijk is voor het luchtkwaliteitsbeleid.

Welke (ongezonde) stoffen zitten er in de lucht?

In de lucht zitten ontzettend veel verschillende stoffen, zowel kleine deeltjes als gassen. Een deel daarvan is slecht voor onze gezondheid. Vooral stoffen die vrijkomen bij verbranding in (diesel)motoren. Dit zijn onder meer ultrafijne deeltjes en roet.

Er zijn in Nederland normen waaraan de luchtkwaliteit moet voldoen. Vooral de concentraties fijnstof en stikstofdioxide overschrijden die norm vaak. Maar ook als de norm niet wordt overschreden is de lucht meestal ongezond.

Fijnstof (PM) bestaat uit vele verschillende vaste stoffen die in de lucht zweven. De afkorting PM staat voor particulate matter. Het cijfer erachter (bijvoorbeeld PM10) is de maximale doorsnede van de deeltjes in micrometers. Hoe kleiner het cijfer, hoe kleiner het deeltje. Het meest voorkomende fijnstof is PM10: dat zijn dus alle deeltjes met een doorsnede die kleiner is dan 10 micrometer. Deeltjes kleiner dan 0,1 micrometer noemen we ultrafijnstof. Grote deeltjes worden tegengehouden voor ze in je longen terechtkomen. Kleinere deeltjes ultrafijnstof kunnen in je longen en zelfs in je bloedbaan terechtkomen, waar ze ontstekingen veroorzaken.

Roet is een van de schadelijkste componenten van (ultra)fijnstof. Roet ontstaat bij de (onvolledige) verbranding van brandstoffen en bestaat voornamelijk uit koolstof.

Lees meer over roet in dit informatieblad (pdf).

Stikstofdioxide (NO2) komt vrij bij verbranding, vooral bij hoge temperaturen, zoals in de motor van een auto. Stikstofdioxide is erg ongezond: tienduizenden Nederlanders worden ernstig ziek van stikstofdioxide. Duizenden mensen sterven eerder door al die stikstofdioxide in de lucht. Omdat stikstofdioxide makkelijker is te meten dan roet of fijnstof, wordt de schadelijkheid van luchtvervuiling door verkeer vaak aangegeven met de hoeveelheid stikstofdioxide in de lucht. Stikstofdioxide is niet alleen schadelijk voor mens en dier, het veroorzaakt ook verzuring in de natuur.

Hoe ongezond is luchtvervuiling?

Leven in vervuilde lucht is slecht voor je gezondheid. Luchtvervuiling is in Nederland de derde doodsoorzaak, na roken en overgewicht. Wonen, werken of naar school gaan in vervuilde lucht heeft hetzelfde effect als het meeroken van sigaretten. Het is de veroorzaker van longaandoeningen, hart- en vaatziekten en kanker. Kwetsbare groepen als kinderen en ouderen, zijn extra gevoelig voor de effecten. Zo heeft luchtvervuiling nadelige effecten op zwangere vrouwen en het geboortegewicht van hun baby's. Kinderen die wonen of naar school gaan in de buurt van drukke wegen hebben vaker last van hun luchtwegen en een 5 keer grotere kans op zwakke longen. Veel voorkomende klachten zijn astma en benauwdheid. Ook worden veel mensen kortademig door luchtvervuiling.

Milieudefensie en andere organisaties hebben veel onderzoek gedaan naar de effecten van luchtvervuiling op de gezondheid van mensen. Uitgebreidere informatie vind je in ons informatieblad over luchtvervuiling en gezondheid.

Zijn er normen voor gezonde lucht?

De Europese Unie (EU) houdt toezicht op de luchtkwaliteit. Sinds 2005 zijn er EU-normen voor fijnstof. In 2010 zijn daar ook richtlijnen voor stikstofdioxide bij gekomen. Nederland overschrijdt de normen voor fijnstof en stikstofdioxide nog steeds op veel plekken. De normen worden niet goed gehandhaafd. Ook zijn deze normen niet streng genoeg om onze gezondheid te beschermen. Want zelfs als de luchtkwaliteit onder de officiële norm blijft, is de lucht vaak niet gezond. Daarom streven wij naar de richtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Die heeft onderzocht dat er veel strengere regelgeving nodig is om gezonde lucht te krijgen.

Wat zijn de Europese normen?
Er zijn Europese normen voor fijnstof (PM10), voor NO2 en voor enkele andere gassen. Er zijn géén Europese normen voor ultrafijnstof of roet (de meest ongezonde vorm van fijnstof).

Grof fijnstof (PM10)
Jaargemiddelde norm: 40μg/m³
Dagnorm: 50 μg/m³
(De dagnorm mag maximaal 35 keer overschreden worden)

Fijnstof (PM2,5)
Jaargemiddelde norm: 25 μg/m³

Stikstofdioxide (NO2)
Jaargemiddelde norm: 40 μg/m³
Uurnorm: 200 μg/m³
(De uurnorm mag maximaal 18 keer per jaar overschreden worden op drukke wegen)

Advies Wereldgezondheidsorganisatie (WHO)
De WHO adviseert veel lagere concentraties fijnstof voor een gezonde leefomgeving. Zij adviseren 20 μg/m³ PM10 en 10 μg/m³ PM2,5. Dat is de helft van de EU-norm. Dus ook als de EU-normen worden gehaald, is de lucht in Nederland op veel locaties nog niet gezond.

Waar wordt de luchtvervuiling gemeten?

In Nederland wordt op ongeveer 100 locaties de luchtkwaliteit gemeten. Dat gebeurt 24 uur per dag. De metingen worden uitgevoerd door onder meer het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieud (RIVM), de GGD Amsterdam en DCMR Rotterdam (de milieudienst). De meetresultaten van deze meetstations zijn online te bekijken op Luchtmeetnet.nl.

Naast de 24-uurs metingen zijn er ook niet-continue meetpunten. De gegevens van deze meetpunten worden opgenomen in de online Atlas Leefomgeving.

Milieudefensie heeft in 2015 samen met lokale groepen op 58 plekken gedurende een jaar de concentratie stikstofdioxide gemeten. Lees het meetrapport.

Ja, ik wil gezonde lucht!

De overheid moet snel in actie komen tegen luchtvervuiling. Met jouw handtekening voeren we de druk op. Onze steden kunnen een stuk duurzamer, leefbaarder en gezonder.

Wil je meer weten?

Loading...