Klimaatrechtvaardigheid betekent ook: vrijheid van meningsuiting, eerlijke rechtspraak en demonstratierecht. Hoe zit dat dan precies? In dit artikel vertellen we je er graag meer over.
Milieudefensie zet zich in voor klimaatrechtvaardigheid. We kunnen gevaarlijke klimaatverandering alleen tegenhouden als iedereen mee kan doen. Helaas is dat nu niet zo. Onderdrukte groepen in de samenleving (zoals vrouwen en de LGBTQIA+ gemeenschap) zijn vaak als eerste het slachtoffer van bijvoorbeeld klimaatrampen. En mensen die het minste te besteden hebben, worden het hardst getroffen door hoge energieprijzen bij de zoveelste oliecrisis.
Autoritaire leiders nemen de klimaatcrisis vrijwel nooit serieus. Zo zien we dat in landen waar de rechtsstaat onder druk staat, regeringen en machtige oliebedrijven veel verdienen aan olie en gas. Zij vinden winst belangrijker dan het beschermen van burgers tegen gevaarlijke klimaatverandering.
> Lees hier meer over waarom wij ons uitspreken tegen onrecht.
De scheiding der machten is een belangrijk onderdeel van de rechtsstaat. Dat betekent dat het parlement (de wetgever, die de regels maakt), de overheid (de uitvoerder van het beleid en de regels) en de rechterlijke macht (rechters die controleren of iedereen zich aan de wet houdt) onafhankelijk van elkaar functioneren. Zo is er controle en niet 1 partij die alles kan bepalen (zoals in een autocratie of een dictatuur).
Een veelgenoemd fundament van de rechtsstaat is 'samenspraak en tegenspraak'. Samenspraak betekent dat burgers worden betrokken bij het maken van beleid. Hiervoor is het belangrijk dat burgers vertrouwen hebben in de regering en de rechtsstaat. Dit vertrouwen is momenteel heel laag. Als het vertrouwen in onderdelen van de rechtsstaat afneemt, bijvoorbeeld in rechters, dan is dat een directe bedreiging voor de hele rechtsstaat.
Tegenspraak is het uitdagen of bevragen van de macht en beslissingen van politici. Dit is heel belangrijk om de rechtsstaat te versterken en machtsmisbruik te voorkomen. Dat kan via de rechterlijke macht maar ook journalisten, maatschappelijke organisaties (zoals Milieudefensie) en kritische burgers.
Het tegenovergestelde van een rechtsstaat zijn een dictatuur en een autocratie. Daar ligt de macht bij 1 persoon of partij. De regels gelden niet voor de machthebbers, maar worden juist gebruikt om zelf aan de macht te blijven. Ook rechters en via journalisten zijn in die landen niet onafhankelijk, in plaats van de macht te controleren worden ook zij ingezet om de leider te beschermen.
Wil jij ook dat Milieudefensie zich blijft inzetten voor klimaatrechtvaardigheid? Dat is geweldig! Want samen zijn we sterker.
Milieudefensie spreekt zich uit voor klimaatrechtvaardigheid. Dat betekent dat we ook onderwerpen bespreken waar de regering niet blij mee is omdat we kritiek hebben op het beleid. Als we iets willen veranderen moeten we de discussie voeren en problemen aankaarten. Dankzij de vrijheid van meningsuiting kunnen we dat blijven doen.
De onafhankelijkheid van rechters is onmisbaar voor de Klimaatzaken van Milieudefensie. In landen waar autoritaire leiders de rechtsstaat afbreken, beperken zij de toegang tot onafhankelijke rechters. Ook zetten dit soort leiders rechters onder druk om uitspraken te doen die in hun voordeel zijn.
Ook in Nederland moeten we goed blijven opletten. Populistische politici proberen de rechterlijke macht te ondermijnen. Bijvoorbeeld door, zonder bewijs, twijfel te zaaien over de onafhankelijkheid en deskundigheid van rechters. Ook pleiten sommige partijen voor meer bureaucratie en ingewikkelde procedures die de toegang tot de rechter moeilijker maken voor organisaties zoals Milieudefensie.
Als je het niet eens bent met de plannen van de regering of bedrijven, kan je je daar in Nederland tegen uitspreken. Denk aan een klimaatmars of een geweldloze demonstratie op een logische plek. In landen zonder goed functionerende rechtsstaat is demonstreren vaak levensgevaarlijk. Je kan niet zeggen wat je wil, want dan word je opgepakt. En activisten moeten soms vrezen voor hun leven.
Als burger heb je het recht om te weten of bedrijven en overheden zich aan de wet houden. Journalisten en belangenorganisaties moeten dan ook vrij toegang hebben tot informatie. Milieudefensie gebruikt dat recht in campagnes, onderzoeken en de rechtszaken. In landen waar de rechtsstaat wordt afgebroken zie je vaak dat als eerste dat informatie van de overheid niet meer beschikbaar is. Journalisten en kritische organisaties worden dwarsgezeten, verdacht gemaakt en soms zelfs ook vervolgd.
In een rechtsstaat is niet alleen ruimte voor kritische stemmen en verschillende perspectieven. Ze zorgen er ook voor dat de rechtsstaat gezond blijft. Door de macht te bevragen, voorkomen we machtsmisbruik en mensenrechtenschendingen. Milieudefensie mengt zich actief in het publieke debat en draagt zo ook bij aan de rechtsstaat.
De schending van mensenrechten en afbraak van de rechtsstaat gaan hand in hand. Het is dus belangrijk om de mensenrechten te blijven beschermen.
Lees hier meer over de link tussen klimaatverandering en mensenrechten.
Foto bovenaan: Friese activisten staan op een dijk bij een demonstratie tegen gasboringen in het Waddengebied ©Merlijn Torensma
