english

Rivierdelta nog altijd onleefbare olie-hel

LAGOS/AMSTERDAM, 18 JUNI 2020 – Shell en andere oliebedrijven hebben de immense olievervuiling die ze hebben veroorzaakt in de Nigerdelta ruim 9 jaar na een vernietigend VN-rapport nog altijd niet opgeruimd. Pas 11% van de vervuilde gebieden is aangepakt en geen enkel gebied is inmiddels vrij van vervuiling. De VN stelde in 2011 vast dat het drinkwater ernstig vervuild was met kankerverwekkende stoffen tot wel 900x boven de toegestane waarde. In ‘No Clean-Up, No Justice’ stellen Milieudefensie, het Nigeriaanse Environmental Rights Action (ERA), Amnesty International en Friends of the Earth Europe(1). dat de bevolking in grote delen van de Nigeriaanse rivierdelta nog altijd is aangewezen op ernstig vervuild drinkwater.

De grote schoonmaak is nog altijd niet begonnen

Na jarenlange protesten over de voortdurende olielekken, slechte gezondheidssituatie en mensenrechtenschendingen in het gebied kwam UNEP - het VN-milieubureau in 2011 met een alarmerend rapport(2). UNEP berekende dat het opruimen van de schade 1 miljard euro zou gaan kosten. De Nigeriaanse overheid richtte daarop een speciale schoonmaakorganisatie op (HYPREP) die de schade van ruim een halve eeuw vervuiling voortvarend moest aanpakken. De grootste vervuiler -Shell- bekleedt belangrijke management en adviserende functies binnen HYPREP. Voor het nieuwe rapport hebben de vier milieu- en mensenrechtenorganisaties gekeken wat er van de aanbevelingen van de VN terecht is gekomen.

Volgens Godwin Ojo van het Nigeriaanse ERA is de bevolking van de Nigerdelta helemaal klaar met de falende aanpak van Shell. Ojo: “Na 9 jaar loze beloftes over de aanpak en tientallen jaren vervuiling gaan de mensen in Ogoniland niet alleen dood omdat ze dagelijks giftige dampen inademen, met olie vervuilde vis eten en van olie vergeven water moeten drinken. Ze zijn ook ziek van het wachten op gerechtigheid. Shell en de Nigeriaanse overheid moeten erkennen dat het HYPREP schoonmaakproject in de huidige vorm is mislukt. Het moet nieuw leven worden ingeblazen door er deskundige technici en strategen op te zetten en de gemeenschap er serieus bij te betrekken.”

Donald Pols van Milieudefensie: “Als dit rapport iets duidelijk maakt is het dat Shell ondanks een sleutelrol in het schoonmaakproces faalt om zijn eigen olievervuiling op te ruimen in de Nigerdelta. De prestaties zijn zelfs zo slecht en het aanbestedingsproces zo bizar dat je je kunt afvragen of Shell écht opruimen ooit serieus heeft overwogen.” Uit het rapport blijkt onder meer dat de opdracht voor het opruimen van olie onder andere ging naar een pluimveehouderij, een palmolieboer en een ‘modehuis annex autohandel’. Waar de $30 miljoen die inmiddels is uitgegeven precies aan is besteed, is nauwelijks terug te vinden: jaarplannen, budgetten, jaarrapportages en audits met betrekking tot de status van het schoonmaakproces zijn er niet.

Grootste olieramp ter wereld

De olieramp in Nigeria is inmiddels de grootste ter wereld. Al 60 jaar lekt er dagelijks olie op het land en in de rivieren. In 2011 kwam UNEP met een pakket spoedmaatregelen nadat de verwoestende impact van de olie industrie in de Nigerdelta in kaart had gebracht. Het nieuwe onderzoek laat zien dat van die noodmaatregelen onder invloed van Shell en de Nigeriaanse overheid niets terecht is gekomen. De organisaties stellen de positie van Shell in HYPREP vanwege de belangenverstrengelingen ter discussie en stellen dat het bedrijf zijn rol moet opgeven.

Shell: Mooie woorden, gitzwarte daden

Donald Pols: “Shell toont hier wederom aan dat het mooie woorden koppelt aan gitzwarte daden. De gezondheidstoestand en leefomstandigheden zijn zó slecht in de Nigerdelta dat je zonder omhaal kunt spreken over mensenrechtenschending van de ernstigste soort. De mensen daar hebben recht op herstel van hun landbouw- en visgronden en op een gezonde leefomgeving. Ze hebben ook recht op compensatie voor al die jaren dat ze zich al in leven moeten houden in de olie-hel van Shell , zonder kans op werk, eten en een menswaardig bestaan.”

Shell voor de rechter

Shell staat dit jaar een aantal keer voor de rechter voor olievervuiling en klimaatschade die het bedrijf aanricht. Op 23 juni 2020 in het Verenigd Koninkrijk(3) over de vervuiling in Ogoniland, op 8 oktober 2020 in Nederland voor het hoger beroep in de rechtszaak die vier Nigeriaanse boeren samen met Milieudefensie tegen het bedrijf aanspanden(4) en op 1, 3, 15 en 17 december 2020 voor het aanrichten van klimaatschade in de Klimaatzaak(5) met 17000 mede-eisers tegen Shell.

Kernpunten uit het rapport No-Clean-Up, No Justice

  • De grote betrokkenheid van vervuiler Shell bij tal van kernfuncties binnen HYPREP leidt tot belangenverstrengeling.
  • Maar 11% van de door de VN aangewezen vervuilde gebieden is inmiddels aangepakt. 5% staat op de nominatie. Geen enkele locatie is volledig gesaneerd.
  • Door UNEP geadviseerde ‘Noodmaatregelen’ zoals onmiddellijke drinkwater- en gezondheidsbescherming zijn niet goed uitgevoerd, hierdoor zijn er nog steeds gemeenschappen zonder toegang tot schoon drinkwater.
  • Gezondheids- en milieueffecten van de vervuiling worden niet gemonitord.
  • Er is geen publiek beschikbare informatie over $31 miljoen dollar die sinds 2018 zijn uitgegeven.
  • Bedrijven die schoonmaakcontracten hebben gekregen waren daar niet geschikt voor: 11 van de 16 bedrijven hebben geen geregistreerde expertise op het gebied van olievervuiling.


Aanbevelingen Milieudefensie, ERA, Amnesty en Friends of the Earth Europe:

Shell:

  • dient alle gemeenschappen schadeloos te stellen die geschaad zijn of worden door het falen of uitstellen van het schoonmaakproces of door olievervuiling.
  • betaalt en committeert zich volledig aan het opruimen van de Nigerdelta.

De Nigeriaanse overheid:

  • stelt zeker dat de bevolking van Ogoniland krijgt waar ieder mens recht op heeft, zoals bijvoorbeeld toegang tot schoon drinkwater.
  • ontwikkelt en implementeert een strategie die de oorzaak van de olievervuiling aanpakt en betrekt daarbij de lokale gemeenschappen.
  • versterkt de structuur van HYPREP en garandeert dat het als een onafhankelijke, transparante organisatie kan functioneren zonder belangenverstrengeling.
  • publiceert alle informatie over het schoonmaakproces en de voortgang ervan.

De regeringen van EU-landen met een oliemaatschappij actief in Nigeria :

  • verleggen de prioriteit sterk en stellen de schoonmaak van Oginiland en de Nigerdelta boven de belangen van de oliemaatschappijen.
  • gaan meer samenwerken met de Nigeriaanse overheid en ondersteunen die om uitvoering van de UNEP-aanbevelingen, onafhankelijk toezicht op oliemaatschappijen en oplossingen voor de betrokken gemeenschappen zeker te stellen.
  • zetten in op sterke internationale regelgeving rond aansprakelijkheid voor bedrijven, zoals een bindend VN verdrag over Handel en Mensenrechten en een EU wet die het naleven van Mensenrechten bij het zakendoen verplicht stelt.
  1. Rapport ‘No Clean-Up, No Justice’ door Milieudefensie, Environmental Rights Action (Nigeria)Amnesty International en Friends of the Earth Europe.
  2. UNEP report: https://www.unenvironment.org/explore-topics/disasters-conflicts/where-we-work/nigeria/environmental-assessment-ogoniland-report
  3. Op 23 Juni, zal het Hooggerechtshof in het Verenigd Koninkrijk een hoorzitting houden over een zaak die is aangebracht door twee gemeenschappen uit de Nigerdelta, Ogale en Bille. Ze claimen dat ze de afgelopen jaren systematisch en voortdurendende schade hebben opgelopen door olievervuiling als gevolg van activiteiten van Shell. Het Hooggerechtshof zal beslissen of Shell (met hoofdkantoren in Nederland en het Verenigd Koninkrijk) aansprakelijk gehouden kan worden wegens nataligheid bij het ontstaan van de olievervuiling in de Nigerdelta
  4. https://milieudefensie.nl/shell-in-nigeria
  5. https://milieudefensie.nl/actueel/klimaatzaak-milieudefensie-en-shell-wordt-maatschappelijke-krachtmeting

Volg Donald Pols op twitter

Foto: Milieudefensie/Hilde Brontsema

Zorg voor elkaar en de toekomst

Het gaat nu maar om 1 ding: het oplossen van de coronacrisis. Samen kunnen we deze crisis aan. Toch is het verstandig om ook alvast vooruit te kijken: naar de economische crisis en de klimaatcrisis. Want hoe willen we verder? Door nu naar de toekomst te kijken, komen we hier samen beter uit.

Loading...