english

Klimaatpsychologie: waarom doen we niks?

We lijken dat konijn wel. Verstijft in het licht van de koplampen van een naderende auto. Al sinds de Club van Rome (1968) weten we dat klimaatverandering ons bedreigt. Stapels onderzoeken sporen ons aan om nú in actie te komen. Maar we komen maar niet in beweging. Hoe komt dat?

Gedragsverandering

Het is heel moeilijk om gewoonten en gedrag te veranderen. Of het nu voor de samenleving is of voor jezelf. Ga maar na. Misschien neem je jezelf wel eens voor om vaker te sporten of om minder te drinken. Lukt dat dan makkelijk? Of überhaupt? Je verzint allerlei smoesjes om niet in actie te hoeven komen. Het doorbreken van patronen kost moeite, tijd en doet pijn.

In strijd met eigen overtuiging

Het is heel moeilijk om ideeën en overtuigingen te veranderen. Zeker als je daardoor gewoonten en gedrag moet aanpassen. We zijn geprogrammeerd met allerlei (culturele) normen en waarden. Die maken grotendeels wie we zijn. Ervan afwijken veroorzaakt een onaangename spanning. Vanuit jezelf. Maar ook omdat we kuddedieren zijn: we willen graag bij de groep horen.

Daarom zoeken we continu naar argumenten om onze overtuigingen te versterken en niet te hoeven veranderen. We vertellen onszelf dat we goed bezig zijn. Want we willen geen opvattingen hebben die bijvoorbeeld ons eigen gedrag afkeuren. Dit heet ook wel ‘cognitieve dissonantie’: de psychologische stress door het hebben van tegenstrijdige overtuigingen. Dit is een onprettig gevoel, dus passen we onze gedachtes aan om ze op 1 lijn te brengen. In het geval van klimaatverandering komt dit helaas vaak voor.

Klimaatverandering

Bij klimaatverandering spelen nog eens 5 lastige factoren mee:

  • Klimaatverandering raakt ons in Nederland vaak (nog) niet direct. En de gevolgen die we wel voelen vinden sommige mensen zelfs prettig (zoals warmere zomers en winters).
  • De effecten van alles wat we doen om klimaatverandering te stoppen zie je vaak pas (veel) later. Daardoor merk je zelf niet direct resultaat van je acties.
  • Klimaatverandering is zo groot, dat het onmogelijk lijkt om op te lossen. En in ieder geval niet in je eentje, dus begin je er niet eens aan.
  • Klimaatverandering is moeilijk te begrijpen en voor te stellen. Abstracte grafieken en cijfers geven de meeste mensen weinig inzicht in de impact die je kan hebben door je gedrag te veranderen.
  • Onze hele samenleving is ingericht op consumeren en vervuilen. Ook snapt nog niet iedereen de noodzaak om klimaatverandering tegen te gaan. In die situatie is het lastig om verschil te maken.

Angst of hoop?

Wanneer komen mensen dan wél in actie? Sommigen proberen het met doemscenario's en alarmistische verhalen: ze leggen de nadruk op rampen. Hiermee proberen ze mensen te choqueren en wakker te schudden. Anderen denken juist dat een hoopgevend verhaal beter werkt: een verhaal dat oplossingen biedt en laat zien dat het anders kán.

Uit onderzoek blijkt dat een combinatie het beste werkt. Hoop en positiviteit werkt bij de meeste mensen beter dan enkel angst en negativiteit. Daarom geven wij altijd een handelingsperspectief. Je kan namelijk altijd iéts doen.  Bijvoorbeeld lid worden van Milieudefensie.  Daarmee steun je het werk van een actieve en succesvolle milieuorganisatie. 

Word lid van Milieudefensie

Complex onderwerp

Dit artikel gaat in vogelvlucht in op klimaatpsychologie. Lang niet alles is besproken. Het is een complex onderwerp en de wetenschap is nog volop in ontwikkeling. Heb jij een aanvulling  voor dit artikel? Mail ons je suggestie via servicelijn@milieudefensie.nl

Help ons de rechtszaak van de eeuw te winnen

Ondanks de klimaatcrisis blijft Shell doorgaan met vervuilen. Dat moet stoppen. Daarom klagen we Shell aan. In december begint onze rechtszaak. Wij nemen het op tegen een van de machtigste bedrijven ter wereld, daarom hebben we jouw hulp nodig. Help ons met wat je kan missen. Doe je mee?

Loading...