De Europese Unie heeft een akkoord bereikt over afzwakking van de anti-wegkijkwet: grote, vervuilende bedrijven zijn niet langer verplicht om klimaatplannen te maken waarmee ze hun uitstoot, in lijn met het klimaatakkoord van Parijs, voor 2030 halveren. Een grote tegenslag voor iedereen die zich inzet voor een eerlijke en leefbare samenleving.
Tot het voorjaar van 2024 konden bedrijven zelf kiezen of ze wel of niet aan maatschappelijk verantwoord ondernemen deden. De Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD) die de Europese Unie 24 mei 2004 invoerde, veranderde dat. De anti-wegkijkwet, zoals deze richtlijn ook wel wordt genoemd, verplicht bedrijven ervoor te zorgen dat zij geen schade (meer) aanrichten aan mensenrechten, milieu en klimaat.
Een grote mijlpaal voor iedereen die zich zorgen maakt over het gebrek aan klimaatrechtvaardigheid. Want grote, vervuilende bedrijven verduurzamen niet uit zichzelf. Hun uitstoot is de afgelopen jaren juist toegenomen. Ook schenden ze mensenrechten. Denk aan onleefbare lonen, landroof en ontbossing, waardoor inheemse mensen hun bestaansbronnen verliezen.
De anti-wegkijkwet was nog maar net aangenomen, toen na de Europese verkiezingen bedrijven zoals Exxon Mobil en olieproducerende landen zoals Qatar en de Verenigde Staten, begonnen te ijveren voor ‘vereenvoudiging’. Onder het zogenoemde “Omnibuspakket” is vooral de anti-wegkijkwet volledig uitgekleed door de Europese Commissie, de Raad en het Europees Parlement.
Milieudefensie vindt dit een historische blunder; middenin de klimaatcrisis kunnen we ambitieus klimaatbeleid van bedrijven niet langer uitstellen. De Europese Unie laat zich gijzelen door de grootste vervuilers die hun oude verdienmodel beschermen. De gevolgen? Bedrijven verergeren de klimaatcrisis, terwijl gewone mensen opdraaien voor de gevolgen. Dat is niet eerlijk.
De klimaatverplichtingen in de anti-wegkijkwet waren mede gebaseerd op de uitspraak van de rechter in de Klimaatzaak van Milieudefensie tegen Shell: grote bedrijven zoals Shell moeten zich houden aan het klimaatakkoord van Parijs. Want bescherming tegen klimaatverandering is een mensenrecht!
De Nederlandse rechter bepaalde dat bedrijven zoals Shell hun uitstoot moeten terugdringen. Op 23 juli 2025 heeft ook het Internationaal Gerechtshof bevestigd dat landen alles moeten doen wat mogelijk is om klimaatverandering te stoppen. Dit oordeel van rechters is belangrijk in de strijd voor een leefbare aarde.
Wel of geen klimaatbepalingen in de Europese anti-wegkijkwet, het recht op een leefbare aarde is niet veranderd. Milieudefensie blijft grote, vervuilende bedrijven aan het klimaatakkoord van Parijs houden. Grote vervuilers zijn sterk, maar met z’n allen zijn wij sterker.
Meer lezen over de lobby van fossiele bedrijven die klimaatrechtvaardige Europese wetgeving tegenhoudt? Check dan dit rapport van SOMO.
De oorlog in het Midden-Oosten laat zien: onze afhankelijkheid van buitenlandse olie en gas maakt ons kwetsbaar. In deze conflicten vallen veel onschuldige slachtoffers en er is enorme schade voor het klimaat. Nederland is te afhankelijk van fossiele brandstoffen uit het buitenland. 24 procent van onze energie komt uit Amerika. Tijd om het anders te doen! Want schone, betaalbare energie uit eigen zonlicht, wind en bodem maakt ons land én ons klimaat veiliger.
