Dossier Luchtkwaliteit

Luchtvervuiling en de gevolgen voor je gezondheid

Bron: Astmafonds

Luchtvervuiling en de gevolgen voor je gezondheid

11 mei 2012

Luchtvervuiling is helaas een onzichtbaar probleem. Dat maakt het echter niet onbelangrijk! Er zitten veel verschillende stoffen in de lucht die schadelijk zijn voor je gezondheid. Luchtvervuiling staat hoog op de lijst van doodsoorzaken in Nederland.

Slecht voor je gezondheid

Vervuilde lucht is ongezond. Een aantal feiten op een rij:

  • Wonen of naar school gaan in de directe omgeving van een snelweg heeft hetzelfde effect op je gezondheid als het meeroken van sigaretten;
  • Door langdurige blootstelling aan concentraties luchtverontreiniging zoals we die in Nederland nu hebben, leeft de Nederlander gemiddeld 1 jaar korter. Dat is meer dan het effect van bijvoorbeeld overgewicht;
  • De OECD concludeert in maart 2012 dat luchtvervuiling in 2050 de grootste milieugerelateerde doodsoorzaak ter wereld zal zijn. In Nederland is het nu al de derde milieugerelateerde doodsoorzaak;
  • Het Planbureau voor de Leefomgeving stelt dat jaarlijks duizenden Nederlanders een jaar eerder overlijden als gevolg van luchtvervuiling. In Europa gaat het om 500.000 mensen;
  • TNO en Erasmus MC hebben onderzocht dat luchtvervuiling een nadelig effect heeft op zwangere vrouwen en op het geboortegewicht van hun baby's;
  • Luchtvervuiling door verkeer veroorzaakt economische schade ter waarde van zo'n 4 miljard euro, volgens onderzoeksbureau CE Delft. Voor Europa is de inschatting maar liefst 150 miljard euro;
  • Tienduizenden Nederlanders hebben luchtwegklachten door de vervuiling door verkeer. Vooral kinderen, ouderen en astmapatiënten zijn het slachtoffer;
  • Kinderen die opgroeien of naar school gaan in gebieden met verkeersgerelateerde luchtvervuiling hebben vaker last van luchtwegen en allergieën en hebben een vijf keer grotere kans op zwakke longen. Ze houden de rest van hun leven een grotere kans op verschillende aandoeningen en een zwakkere gezondheid.

Wij wonen in de vieste lucht Envisat satellietbeeld NO2 boven Europa

De lucht boven een groot deel van Nederland is het vieste van Europa. Vooral boven de Randstad en Noord-Brabant is dit het geval. Dit werd pas echt duidelijk door de beelden van de milieusatelliet Envisat in 2004. Deze satelliet heeft gedurende 18 maanden de stikstofdioxide (NO2) in de lucht gemeten. De rode vlekken zijn het viest.

 

Europese normengrafiek NO2 A10 West Amsterdam

De EU heeft normen gesteld om de gezondheid van haar burgers te beschermen. Sinds 2015 moet Nederland aan deze normen voldoen. Dit lukt echter nog niet overal. Vooral langs stadssnelwegen en drukke binnenwegen worden de normen vaak overschreden. In deze grafiek staan de resultaten van een willekeurige week in 2012 van het meetstation van de GGD naast de A10 in Amsterdam-West. Hieruit blijkt dat dag én nacht de norm van 40 microgram wordt overschreden.

Wat zit er in de lucht?

Fijnstof bestaat uit hele kleine vaste deeltjes stof dat in de lucht zweeft. Fijnstof is er in verschillende groottes, van 10 tot 0,1 micrometer. In dit laatste geval spreken we van ultrafijnstof. Deze fijne stofdeeltjes dringen bij inademing door tot diep in je longen.
In Nederland en België sterven enkele duizenden mensen gemiddeld maanden eerder door blootstelling aan fijnstof. Bij mensen met luchtwegaandoeningen en hart- en vaatziekten verergert fijnstof hun symptomen en het belemmert de ontwikkeling van de longen bij kinderen. De normen voor fijnstof worden in Nederland op veel plaatsen overschreden, vooral langs drukke wegen.

Het aandeel fijnstof in de lucht dat door de mens wordt veroorzaakt, is voor een belangrijk deel afkomstig van gemotoriseerd verkeer. Het gaat dan om bijv. de roetdeeltjes in uitlaatgassen.

Fijnstof is een mengsel van allerlei stoffen, zowel natuurlijk (bijv. zeezout) als door de mens veroorzaakt (bijv. roet uit uitlaatgassen). Zowel de concentratie als de samenstelling is overal anders. De vervuiling die veroorzaakt wordt door verkeer is het meest schadelijk voor onze gezondheid.

Stikstofoxiden worden bij verbranding geproduceerd, vooral als deze bij hoge temperaturen verloopt, zoals in de motor van een auto. De concentratie wordt gebruikt als een indicator voor andere vaak voorkomende luchtvervuiling zoals fijnstof. Stikstofoxiden zijn schadelijk voor de luchtwegen van mens en dier en veroorzaken verzuring in de natuur.

Vooral in de steden

Luchtvervuiling is vooral een probleem in de grote steden en naast snelwegen. Veel gemeenten hebben uitgebreide beleidsplannen voor luchtkwaliteit. Toch zijn de maatregelen uit deze plannen lang niet altijd voldoende om alle knelpunten te verhelpen. Daarnaast richten ze zich op het halen van de Europese normen, maar is wetenschappelijk al lang bewezen dat ook lucht die voldoet aan de normen nog steeds ongezond is. Milieudefensie richt daarom haar nieuwe campagne op duurzaam verkeer, zowel in steden als landelijk.

Meer informatie: