De oorlog in het Midden-Oosten maakt opnieuw duidelijk hoe afhankelijk we zijn van olie en gas uit het buitenland. Dat maakt ons kwetsbaar voor prijsstijgingen en tekorten. Tijd om dat te doorbreken.
Nederland gebruikt nog altijd grote hoeveelheden fossiele brandstoffen, veel meer dan we zelf produceren. Dat betekent dat we afhankelijk zijn van andere landen én van ingewikkelde internationale handelsroutes. Bij conflicten of handelsbeperkingen, komt onze energievoorziening onder druk te staan. Dat zagen we al eerder tijdens de energiecrisis na de Russische inval in Oekraïne.
Die afhankelijkheid heeft directe gevolgen. Stijgende energieprijzen, economische onzekerheid en zelfs het risico op politieke chantage. Zo is Nederland voor een aanzienlijk deel (24%) van zijn energie afhankelijk van de Verenigde Staten. In een wereld waarin geopolitieke spanningen toenemen, is dat een kwetsbare positie. Trump dreigt nu al om de levering van gas naar de EU te stoppen als de EU niet snel het handelsakkoord met de VS goedkeurt.
Na de energiecrisis heeft Nederland Russisch gas vervangen door gas uit de VS en Qatar. Daarmee werd de afhankelijkheid niet opgelost, maar verplaatst. Die fout mogen we niet herhalen. Echte energiezekerheid bereik je alleen door te investeren in eigen, duurzame bronnen zoals zon, wind en bodemenergie. En natuurlijk door zoveel mogelijk energie te besparen, door bijvoorbeeld huizen te isoleren. Want energie die je bespaart, hoef je ook niet op te wekken. Dat maakt Nederland niet alleen onafhankelijker, maar ook schoner en toekomstbestendiger.
Milieudefensie roept het kabinet op tot deze maatregelen:
Goede isolatie is de snelste manier om energieverbruik te verlagen. Huizen moeten comfortabel en betaalbaar zijn voor iedereen. Maar juist lagere inkomens hebben nu te maken met hoge energierekeningen en maar weinig mogelijkheden om te investeren in isolatie.
Hoewel er plannen liggen, ontbreekt het aan voldoende budget en tempo. Dat is een groot probleem: in het huidige tempo worden de klimaatdoelen niet gehaald en blijven we zelfs in 2050 nog afhankelijk van fossiele energie. Betere isolatie betekent minder energieverbruik, lagere kosten en makkelijker overstappen naar elektrische verwarming.
Jaarlijks gaan er nog altijd tientallen miljarden euro’s naar fossiele subsidies en belastingvoordelen voor grote vervuilende bedrijven. Dat is niet alleen onhoudbaar, maar staat ook haaks op de klimaatdoelen. Grote vervuilers die fossiele brandstoffen gebruiken, moeten niet langer financieel worden ondersteund.
In plaats daarvan moet er een duidelijk Nederlands uitfaseringsplan komen: wanneer stopt welke subsidie, en hoe wordt dat geregeld? Daarnaast moet er fors geïnvesteerd worden in omscholing van werknemers uit de fossiele sector en in de groei van groene bedrijven. De energietransitie vraagt om nieuwe vaardigheden en biedt kansen voor duurzame bedrijven en werkgelegenheid.
De tijd van vrijblijvendheid is voorbij. Grote vervuilende bedrijven moeten verplicht worden om hun energiegebruik drastisch te verminderen en concrete klimaatplannen op te stellen die in lijn zijn met internationale afspraken.
Te veel bedrijven lopen nu achter op hun klimaatdoelen. Daarom is een wettelijke plicht om een klimaatplan op te stellen noodzakelijk. Alleen zo garanderen we dat het bedrijfsleven ook helpt om onze afhankelijkheid van olie, kolen en gas te verminderen en de ergste gevolgen van de klimaatcrisis te voorkomen.
De boodschap is helder: het kabinet Jetten moet nú kiezen. Maar het gaat erom wél de juiste keuze te maken. Het vervangen van de ene fossiele afhankelijkheid door de andere is geen oplossing. Kiezen voor schone, betaalbare en eigen energie helpt ons allemaal. En nee, dat betekent dus niet dat we maar weer gas uit Groningen moeten halen!
Nederland kan zich losmaken van geopolitieke afhankelijkheid én bijdragen aan het tegengaan van klimaatverandering. Dat is een kwestie van politieke wil. Door te investeren in isolatie, fossiele subsidies af te bouwen en het bedrijfsleven te verplichten werk te maken van energiebesparing. Hoe eerder we dat doen, hoe beter. We kunnen niet wachten.
Foto bovenin: Shutterstock.
