Nederland zegt op de komende klimaattop in november andere landen te willen aanmoedigen een eind te maken aan fossiel, maar weet nog niet hoe het zelf gaat stoppen met olie, gas en kolen. Daarmee ondermijnt het kabinet zijn eigen geloofwaardigheid en brengt het internationale samenwerking in gevaar, waarschuwt Katharina Bachmann.
Als Nederland koploper wil zijn in het uitfaseren van fossiele brandstoffen, moet klimaatminister Stientje van Veldhoven doen wat ze zegt.
Wie de internationale race naar een fossielvrije toekomst wil leiden, kan niet zelf aan de zijlijn blijven staan. Internationale klimaatdiplomatie rust op het vertrouwen dat staten hun eerlijke bijdrage leveren en zich niet aan hun verantwoordelijkheid onttrekken.
Het Internationaal Gerechtshof verduidelijkte vorig jaar dat internationale samenwerking voor het tegengaan van gevaarlijke klimaatverandering geen politieke keuze is, maar een verplichting. Nederland heeft per hoofd van de bevolking een relatief hoge CO2-uitstoot (plek 32 wereldwijd).
Nederland heeft, als rijk land en belangrijke schakel, in de fossiele handel en economie een bijzondere verantwoordelijkheid om een eerlijke bijdrage te leveren en moet dus sneller handelen dan landen die minder hebben bijgedragen aan de klimaatcrisis en minder welvarend zijn.
Gebeurt dat niet, dan is dat voor fossiele lobbyisten en oliestaten juist het excuus om op de rem te blijven staan.
De minister was terecht trots op de fossiele afbouwtop in Colombia afgelopen april. Als organisatoren van de top hadden Colombia en Nederland 57 landen bij elkaar gebracht om over de oorzaak van de grootste crisis van onze tijd te spreken.
Uit de gesprekken tussen ministers, wetenschappers, maatschappelijke organisaties, vakbonden, vertegenwoordigers van inheemse volkeren en jongeren kwam een duidelijke boodschap naar voren: het einde van het fossiele tijdperk is begonnen en landen gaan er nu écht werk van maken.
Vorige maand leek Van Veldhoven de daad bij het woord te voegen met haar nationale routekaart, een plan dat moest laten zien hoe Nederland afscheid neemt van gas, olie en kolen.
De routekaart voor ‘verantwoorde afbouw van fossiele brandstoffen in het energiesysteem’ beschrijft verschillende manieren om dit te doen en benoemt de obstakels waarvoor de overheid nog geen oplossing heeft bedacht.
Maar het plan is een route zonder bestemming, die niet laat zien hoe én hoe snel Nederland een eind maakt aan zijn fossiele productie en consumptie.
De routekaart mist fundamentele elementen: een einddatum, een concreet afbouwplan voor de miljarden aan fossiele subsidies en nieuwe maatregelen die bedrijven dwingen om eindelijk fossielvrij te worden.
In plaats daarvan omvat de routekaart de vage belofte om tot 2050 ‘zo veel mogelijk fossielvrij’ te worden.
En tot die tijd zet de regering in op ‘opschaling van gaswinning uit gasvelden op de Noordzee’, waarmee ze bedrijven blijft aanmoedigen om te investeren in nieuwe productie van fossiele brandstoffen.
We dreigen Tata Steel miljarden te geven voor een fossiel staalplan waarin niet staat wanneer Tata stopt met het gebruik van aardgas en laten miljoenen huishoudens langer dan nodig vastzitten aan fossiel door ze niet te helpen sneller van het gas af te gaan.
Dat is ouderwets fossiel beleid dat de belangen van grote vervuilende bedrijven voor die van burgers zet, en dus duidelijk tekortschiet.
Hoe gevaarlijk een voortdurende fossiele afhankelijkheid is, zagen we deze zomer in Nepal. Tienduizenden mensen werden met hun huizen en dorpen door overstromingen weggevaagd.
Ondertussen zet de wereld zich schrap voor de gevolgen van super El Niño, het door klimaatverandering versterkte weerfenomeen dat in de komende maanden mogelijk voor een half miljoen doden gaat zorgen, vooral in het mondiale Zuiden.
De minister moet leveren, en dat weet ze. Het Planbureau voor de Leefomgeving tikt de regering jaar op jaar op de vingers omdat de klimaatdoelen steeds verder uit zicht raken. De rechter oordeelde eerder dit jaar dat het kabinet onrechtmatig handelt omdat het geen eerlijk klimaatbeleid heeft.
Ja, Nederland kan een koploper zijn, we hebben alles in huis om die rol te vervullen. En hoe betrouwbaarder Nederland handelt, hoe sneller andere landen in beweging zullen komen.
Wat minister Van Veldhoven levert op de klimaattop gaat daarom niet alleen over de vraag of Nederland zich internationaal écht inzet voor een einde aan fossiel, maar ook over de waarde die Nederland hecht aan internationale klimaatdiplomatie.
Deze opinie verscheen op 27 oktober in het Nederlands Dagblad.
Wat ING met jouw geld doet is onzichtbaar, maar niet bepaald onschuldig. Terwijl jij probeert te sparen voor je toekomst, financiert ING bedrijven die diezelfde toekomst in gevaar brengen: van nieuwe olie- en gasvelden tot onderdrukking en ander onrecht. Daarom zeggen we samen: "Niet Met Mijn Geld". Doe je mee? Teken het ultimatum!
