Miljarden steun voor vervuilend bedrijf gaan in bodemloze put, en dat is niet voor het eerst

Met staatssteun voor Tata Steel gooit het kabinet miljarden aan belastinggeld in een bodemloze put van fossiel staal, schrijft Elisa Asscheman van Milieudefensie.

Als je maar lang genoeg zegt dat iets bestaat, begint het bijna werkelijkheid te worden. Tata Steel Nederland draait ons al jaren een rad voor de ogen met het sprookje dat Groen Staal heet. 

Dit kabinet is bereid er miljarden aan belastinggeld voor uit te trekken. En dat terwijl Tata’s staalplannen zo fossiel zijn als maar kan. En het Openbaar Ministerie op het punt staat het bedrijf te vervolgen voor opzettelijk vervuilen.

Nog vervuilender

Met de miljardensubsidie die de overheid wil geven, gaat het bedrijf staal maken op basis van aardgas in plaats van kolen. Maar dat maakt Tata’s staal nog steeds verre van groen. Vloeibaar gas (lng) is nog steeds heel vervuilend en kan zelfs nog vervuilender uitpakken dan kolen. 

Het gebruik van dit gas geldt als een belangrijke veroorzaker van gevaarlijke klimaatverandering. Daarnaast blijven we zo in de wurggreep van gasleverende landen als de Verenigde Staten en (mogelijk weer in de toekomst) Rusland, met hun oorlogszuchtige leiders Trump en Poetin.

De overheid staat dus op het punt twee miljard euro, bedoeld voor de verduurzaming van de industrie, te pompen in een fossiel staalplan waarin nergens staat wanneer Tata Steel stopt met het gebruik van aardgas en overstapt op groene waterstof.

De overheid betaalt alleen de omschakeling naar aardgas, en over de daadwerkelijke omslag naar schoon staal hebben Tata en klimaatminister Stientje van Veldhoven geen afspraken gemaakt.

Grote groep omwonenden

De Tweede Kamer is met zomerreces en heeft ministerieel gezant Lodewijk Asscher aangewezen om deze zomer (achter gesloten deuren) de klus te klaren: het maatwerkplan voor Tata Steel moet na het reces voltooid zijn. 

Dat betekent dat het kabinet na de zomer beslist of het de portemonnee trekt voor het staalbedrijf dat bekendstaat om zijn onbetrouwbaarheid. En het is niet uitgesloten dat het niet bij twee miljard euro blijft. Er is een grote kans dat Tata via subsidieregelingen nog veel meer belastinggeld krijgt.

Dat het kabinet met Tata Steel in zee gaat, is zeer opzienbarend. Al helemaal nu het OM overgaat tot strafrechtelijke vervolging, na een massa-aangifte van een grote groep omwonenden en advocaat Bénédicte Ficq. 

Tata wordt ervan beschuldigd zijn stokoude fabrieken slecht te onderhouden, incidenten onder het tapijt te vegen en zonder geldige vergunningen te werken.

Dat is nog niet alles. De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied wil de vergunningen voor Tata Steel intrekken, omdat het bedrijf milieunormen zoals het uitstoten van Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) aan de lopende band overschrijdt. 

De Omgevingsdienst omschrijft het bedrijf als ‘calculerend en opportunistisch‘. Meerdere miljoenen aan dwangsommen hebben Tata er niet van weerhouden om door te gaan met het in gevaar brengen van mensen die rond het bedrijf wonen.

Open einde

Een maatwerkafspraak met een open einde is eerder al misgelopen. Kunstmestfabrikant Yara kreeg in 2023 ook een flinke smak geld (dertig miljoen euro) voor het onder de grond opslaan van CO₂. Het idee: op deze manier besparen we op korte termijn flink wat CO₂-uitstoot, maar dan moet Yara wel met een plan komen voor diepgaande verduurzaming.

Dit plan is er nooit gekomen en de gesprekken met Yara zijn inmiddels gestaakt. Een dure fout, die te denken zou moeten geven: zijn maatwerkafspraken met een open einde, zoals nu met Tata Steel, wel zo verstandig? 

Het ‘Groen Staal-plan’ is niets meer dan een fossiele oplossing, terwijl we die miljarden hard nodig hebben om te investeren in zon- en windenergie en bedrijven die wél een Parijs-proof klimaatplan hebben.

Deze opinie verscheen op 14 juli in het Nederlands Dagblad.

Foto: Rokende fabrieken van Tata Steel. © Shutterstock