Thuy An Nguyen werkte tijdens haar FFG-traject bij Energiefixers071 in Leiden. Zij schreef onderstaand artikel over de relatie tussen de politiek en de situaties die ze in haar dagelijks leven zag. En hoe ze toch iets kon doen.
'De oorlog in Iran en andere landen in het Midden-Oosten heeft mijn werk bij Energiefixers071 een andere betekenis gegeven. De vernietiging die in die regio wordt aangericht heeft ervoor gezorgd dat de olieprijzen, en daarmee ook de energiekosten, dramatisch zijn gestegen. Hiermee worden miljarden huishoudens voor de zoveelste keer geconfronteerd met de negatieve effecten van andermans handelingen.
Voor mijn werk ga ik ieder weekend langs bij enkele van deze, om hen voor te lichten over energiebesparing en klusjes te doen die dit helpen bevorderen. Als deze huurders het hebben over hun energiecontract komt de oorlog akelig dichtbij, zeker omdat we met regelmaat langs woningen gaan in wijken waar bij velen geldproblemen spelen.
De kosten van levensonderhoud zijn al niet mals dankzij de oorlog in Oekraïne, de nasleep van de coronacrisis en de hierdoor ontstane inflatie. Zolang de raffinaderijen en olieschepen in de Golfstaten doelwit blijven voor aanvallen en de voor de olietoevoer zo cruciale Straat van Hormuz ondoordringbaar is voor handelsschepen, zal het alleen maar erger worden voor de goederenprijzen.
"Deze nerd is lid van Generatie Z, die voor een groot deel geboren is in de jaren rond 11 september 2001, en voor wie het bijna altijd heeft gevoeld alsof de wereld snel uit elkaar aan het vallen is."
Ik heb zes jaar lang de politiek bestudeerd en krijg gauw de neiging om moedeloos naar de toekomst te kijken. Feit is wel dat ik de wereld op de schermen beter ken dan de wereld buiten de deur. Deze nerd is lid van Generatie Z, die voor een groot deel geboren is in de jaren rond 11 september 2001, en voor wie het bijna altijd heeft gevoeld alsof de wereld snel uit elkaar aan het vallen is.
Wij worden beschouwd (of beschouwen onszelf) als een “pechgeneratie”, onder meer omdat de kabinetten-Rutte zeiden dat we het studeren zonder basisbeurs moesten doen. Mede als gevolg hiervan heeft iedere leeftijdgenoot die ik ken een studieschuld, en moest ik zelf de financieel verantwoorde keuze maken om mijn eigen leven nog langer uit te stellen dan gepland. Om daar een extra pijntje aan toe te voegen is het moeilijk voor starters om een baan en een woning te vinden, en dit (en alles op de wereld by the way) wordt nog onvoorspelbaarder door de geopolitiek (en kunstmatige intelligentie). En natuurlijk zijn er nog de steeds erger wordende gevolgen van klimaatverandering.
"In onze gesprekken is gebleken dat het voor jongeren vroeger vaak niet beter was dan nu."
Via de Fair Future Generators van Milieudefensie ben ik terechtgekomen bij “de Fixers”, die zich inzetten voor particuliere en sociale huurders. Energiefixers071 is begin dit decennium opgericht naar aanleiding van de onrust die ik hierboven al even heb genoemd. Het doel is niet alleen om huurders bewust te maken van hun energieverbruik, maar ook – door middel van onder andere radiatorfolie, tochtbanden en waterbesparende douchekoppen – direct bij te dragen aan lagere energiekosten. “In plaats van toe te kijken hebben wij besloten om er iets tegen te doen”, is de gedachtegang bij deze Leidse organisatie.
De vrijwilligers die hier iedere week tijd voor uittrekken zijn divers: jong en oud, kantoorwerker en vakmens, van geboorte Leids en uit andere oorden. Bij iedere ontmoeting komen nieuwe verhalen tevoorschijn, over werk, boeken, sport, vakanties, het afgelopen weekend, en over de stand van zaken op de wereld. Over de leden van oudere generaties valt veel te leren. In onze gesprekken is gebleken dat het voor jongeren vroeger vaak niet beter was dan nu.
Begin jaren ‘80 verkeerde Nederland namelijk in een benauwende situatie. Het Westen was, net als nu, herstellende van twee oliecrises en de hierdoor ontstane hoge inflatie. In ons land was er toen ook veel werkloosheid onder starters, en de woningmarkt viel zodanig tegen dat er alom werd gekraakt. Dit alles had tot gevolg dat mensen, en met name jongeren, extremere denkbeelden aannamen. Daar bovenop kwam de heropleving van de spanningen tussen de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten. De NAVO zag het hierdoor als noodzakelijk dat er kernkoppen geplaatst werden in West-Europese landen, en velen vreesden dat dit zou ontaarden tot een kernoorlog.
In deze periode kwam het lied De Bom uit, dat al snel de hoogste positie in de Top 40 bereikte. Daarin werd de vraag gesteld: zou al het harde werken voor het geld om alle rekeningen te kunnen betalen er nog toe doen, als de kans groot is dat alles wat ons lief is in één klap zal verdwijnen?
"Bij de Fixers draait het om doen wat we wél kunnen, en mensen voorlichten over wat ze zélf kunnen doen tegen de hoge kosten."
Gelukkig heb ik in Leiden tot nu toe niet gemerkt dat mijn acties tot niets zouden leiden. De klanten van Energiefixers071 zijn dankbaar voor de hulp die wordt aangeboden, hoe klein dan ook. De details over de huidige geopolitieke situatie doen hier bij de meeste mensen niet toe. Bij de Fixers draait het om doen wat we wél kunnen, en mensen voorlichten over wat ze zélf kunnen doen tegen de hoge kosten. Geen slacktivisme, maar actie. Met hulp en de volledige steun van de gemeente willen wij zoveel mogelijk mensen, met name kwetsbare groepen, aanzetten tot handelen.
Natuurlijk is het makkelijker gezegd dan gedaan. Soms komen we bewoners tegen van wie de toekomst van hun woning niet zeker is, waardoor ze minder geneigd zijn om die maar ook een klein beetje duurzamer te maken. Nog vaker komen huurbazen of onderhoudsbedrijven niet opdagen als ze door bewoners worden gevraagd om ernstige mankementen te verhelpen, zoals een zwaar verouderde cv-ketel, schimmelwanden of kapotte ramen.
Onze klanten worden dan aangemoedigd om niet stilletjes af te wachten, maar om telefoontjes te blijven plegen en door te vragen, en als alles uitblijft een tussenoplossing te zoeken. Wij helpen, maar uiteindelijk zijn de bewoners zelf verantwoordelijk voor hun energieverbruik. De ervaring van mijn collega’s leert dat positieve verandering boven alles een actieve houding en eigen initiatief vereist, iets wat commando’s extreme ownership zouden noemen.
Deze mentaliteit heeft in mijn generatie een opleving ervaren nu de bom weer, zowel figuurlijk als letterlijk, boven onze hoofden hangt. Generatie Z maakte haar eerste grote gezamenlijke statement in 2019, zeven jaar geleden alweer. Scholieren over de hele wereld namen wekelijks deel aan grootschalige acties voor het klimaat, soms met miljoenen tegelijk. Sommigen spanden zelfs rechtszaken aan tegen vervuilers. Vaak waren memes, grappige plaatjes met veelal verwijzingen naar de popcultuur die worden verspreid via sociale media, de inspiratiebron voor de ludieke acties en spandoeken van deze jongeren.
Klimaatactie is tegenwoordig niet meer weg te denken. De jaren ‘80 lenen zich hiervoor als inspiratiebron. Hoewel het destijds ook voelde alsof de gemiddelde mens geen controle kon hebben over de situatie op de wereld, werd het oordeel van de overheid niet afgewacht. In plaats daarvan gingen mensen met honderdduizenden tegelijk de straat op tegen de atoomwapens, en richtten actiecomités op in een poging te kunnen praten met de regering. Door de massale ophef besloten onze kabinetten hun besluit over het plaatsen van de kernkoppen uit te stellen, en uiteindelijk zijn de bommen nooit in ons land gekomen. Aan het einde van dit decennium kwam de Koude Oorlog zelfs tot haar einde, doordat ondanks alles ook mensen in het Oostblok massaal in actie kwamen.
"Wellicht herhaalt de geschiedenis zich deze keer, want onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen zouden de bom van vandaag genoemd kunnen worden."
De aanvankelijk deprimerende eighties groeiden uiteindelijk uit tot een tijdperk dat door velen bijzonder goed herinnerd wordt. De bom blijft een symbool voor deze roerige periode, niet alleen vanwege de schaduw die het over de mensheid wierp, maar ook omdat de dreiging die het meebracht zoveel mensen bewoog tot nadenken en handelen.
Wellicht herhaalt de geschiedenis zich deze keer, want onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen zouden de bom van vandaag genoemd kunnen worden. De crisis in het Midden-Oosten heeft er nu al voor gezorgd dat mensen vaker overstappen naar groene energie, en dat overheden wereldwijd meer aandacht en middelen aan verduurzaming schenken. De energietransitie zal natuurlijk niet vlekkeloos verlopen, maar ieder beetje helpt.
Voor degenen die twijfelen of het hun moeite waard is zeg ik: kom in actie! Er zijn genoeg mensen met dezelfde gevoelens en twijfels die zich inzetten voor een beter milieu. Begin met jezelf, neem energiebesparende maatregelen, lees je in over klimaatoplossingen. Als je iets groter denkt, ga dan ergens aan de slag waar je impact kan maken. Wees tenslotte niet bang om ook de grote spelers aan te zetten tot verandering. Er zijn genoeg manieren om voor een betere wereld te zorgen, en Milieudefensie helpt jongeren daarbij.'
