Dossier TTIP

Kunnen we onze strijd tegen TTIP staken, nu Trump president wordt?

Kunnen we onze strijd tegen TTIP staken, nu Trump president wordt?

14 november 2016

De Verenigde Staten hebben gekozen voor een president die in zijn campagne geen goed woord over had voor de handelsverdragen TPP en NAFTA. Veel politici, journalisten en activisten gaan er nu vanuit dat Donald Trump ook de stekker uit de TTIP-onderhandelingen zal trekken. Maar Trump heeft zich over TTIP nooit uitgelaten. Waar moeten we ons op voorbereiden?

Trump over handelsverdragen

Het Noord-Amerikaanse Vrijhandelsverdrag (NAFTA) met Canada en Mexico noemt Trump het slechtste handelsakkoord in de geschiedenis”, vooral omdat veel Amerikanen hun baan in de maakindustrie zijn kwijtgeraakt. Het Trans-Pacific Partnership (TPP), een handelsverdrag tussen 12 landen waaronder de VS, Mexico, Peru, Vietnam en Maleisië dat klaar is voor goedkeuring, is volgens Trump “de doodsteek voor de Amerikaanse maakindustrie”. Daarnaast betekende de deelname van China aan de Wereldhandelsorganisatie (WTO) in 2001 volgens Trump “de grootste banendiefstal in de geschiedenis”. Trump wil China hard aanpakken met hoge importheffingen en belastingen voor Chinese producten en betere bescherming van intellectueel eigendom tegen Chinese namaak. Over TTIP, het handelsverdrag tussen de VS en de EU, heeft Trump in het openbaar nooit iets gezegd, voor zover we kunnen terugvinden.

 Is Trump tegen vrijhandel?

Donald Trump heeft met zijn vastgoedimperium flink geprofiteerd van liberalisering van handel, diensten en investeringen. Een paar maanden terug zei hij dan ook dat hij “een groot voorstander van vrijhandel” is.
In zijn '7 Points Plan To Rebuild The American Economy By Fighting For Free Trade' verklaart Trump: “het afsluiten van geweldige handelsverdragen is de snelste manier om onze banen terug te krijgen”.
Trump wil ook meer markt en minder overheid, nog lagere belasting voor bedrijven en de afschaffing van regelgeving voor milieu en klimaat. Dat klinkt eigenlijk verdacht veel als de TTIP-agenda: het afschaffen of verminderen van 'handelsbelemmeringen' voor bedrijven, zoals milieubeleid, sociale bescherming en democratische zeggenschap over collectieve diensten.

Wat betekent dit voor TTIP?

Het is dus niet ondenkbaar dat Trump toch wel wat ziet in het TTIP-project. Maar het zijn gek genoeg verschillende Europese politieke leiders die concluderen dat TTIP nu dood is, of op z'n minst voor lange tijd de ijskast in gaat. Dit alles leert ons twee dingen: TTIP lijkt er voorlopig niet te komen. Maar dat komt niet door Trump, maar door het verzet van Europese progressieve bewegingen, waar wij onderdeel van uitmaken. Niet de VS willen stoppen met TTIP, maar juist Europese politici durven hun vingers er niet meer aan te branden.

Komt er iets in de plaats van TTIP?

Zowel Trump als de politieke leiders in Nederland en de EU willen door met het liberaliseren van handel en investeringen. Voor Trump geldt als enige voorwaarde dat het banen oplevert. Om milieu, klimaat en voedselveiligheid lijkt hij weinig te geven. Voor de EU geldt dat hun bewegingsruimte beperkt wordt door de sterke protestbeweging die we de afgelopen jaren hebben opgebouwd. Daarom bereiden ze zich nu al voor op alternatieven voor TTIP. Zo willen ze het omstreden claimsysteem uit TTIP opschalen naar mondiaal niveau, in een permanent investeringshof. Ook hebben Donald Tusk (de President van de Europese Raad) en Jean-Claude Juncker (de President van de Europese Commissie) Trump al uitgenodigd om naar Brussel te komen voor een speciaal topoverleg, waarbij ze het belang van nauwe transatlantische samenwerking willen benadrukken.

Onze strijd voor eerlijke handel

Kortom, het zou goed kunnen dat we de afkorting T.T.I.P. nooit meer horen. Maar onze strijd tegen de ondemocratische en onduurzame handelsagenda van de EU en de VS is nog niet voorbij. De komende maanden gaan we in elk geval door om CETA te stoppen, dat andere foute handelsverdrag, tussen de EU en Canada. Als dat lukt, dan zou dat een grote overwinning zijn tegen het Europese handelsbeleid en kunnen we een grondige hervorming van dat beleid afdwingen.