Dossier Tinmijnbouw

Wat is er aan de hand?

Wat is er aan de hand?

17 april 2014

In een smartphone zit ongeveer 2 gram tin, in een tablet ongeveer 4 gram. Niet veel? Wel als je weet dat alleen al Apple en Samsung gezamenlijk tussen de 70 en 90 miljoen toestellen per jaar verkopen en dat er jaarlijks 118 miljoen tablets over de toonbank gaan. Een groot deel van dit tin wordt gewonnen in Indonesië op de eilanden Bangka en Belitung. De gevolgen van tinwinning voor boeren- en vissersgezinnen in de dorpen op deze eilanden zijn groot. “Ik vrees dat er voor mijn kinderen en kleinkinderen geen toekomst is op Bangka”, zegt Alim uit het dorp Denian. “De tinmijnbouw vernietigt het hele eiland.”

Hoe gaat het winnen van tin in zijn werk?

Tin is in een dun laagje over het hele eiland Bangka te vinden. Om het te winnen worden bossen en akkers omgeploegd. Graafmachines graven enkele meters van de vruchtbare bodem af, waarna door te spoelen met water het tinzand uit de grond wordt gehaald. Ook de zeebodem rondom het eiland is rijk aan tin. Daar graven baggerschepen de zeebodem af om vervolgens het tin van het zand te scheiden.

Steeds minder paradijs

Vis in rivieren en op zee verdwijnt. De toeristische sector kwijnt weg omdat de blauwe zee nu grijs is geworden en boeren raken hun landbouwgrond kwijt. De jeugd vertrekt op zoek naar een betere toekomst in de grote stad en ook vissers zoeken een bestaan elders. Voor de gezinnen die achterblijven, is werken in de tinmijnen het enige alternatief. Vuil, gevaarlijk werk voor een hongerloontje.

“Als je diep in de mijn zit, is het erg gevaarlijk werk,” zegt Ijal. We moeten heel erg opletten, omdat je in een aardverschuiving  kunt belanden. Dan wordt je bedolven onder het zand. De mijnwerker kan daarbij doodgaan, levend begraven onder het puin.”

Tropisch bos verandert in witte woestijn

De helft van de bossen op Bangka wordt bedreigd door tinmijnbouw. Met de grootschalige boskap en afgravingen om tin te winnen, gaat vruchtbare grond verloren. Als de bossen verdwenen zijn, hebben de tropische zon en regenbuien vrij spel en ontstaan er kale vlaktes; een witte woestijn. De enige planten die er dan nog groeien, lijken op de planten die wij in Nederland uit de duinen kennen. Na de winning van tin duurt het tientallen jaren voordat de grond is hersteld.

Tinwinning vergiftigd landbouwgrond

Tijdens de winning van tin komen mineralen diep uit de bodem naar boven. De diepe kraters die achterblijven lopen vol met verzuurd water. Boerengezinnen kunnen geen gewassen meer verbouwen, omdat landbouwgrond door het zure water onbruikbaar is geworden. En ook het drinkwater raakt vervuild.

Koraalriffen sterven af

Bij het baggeren naar tin op zee komt zo veel modder in het water terecht dat de ooit zo mooie blauwe zee rondom Bangka nu net zo grijs is als de zee in Nederland. Het koraal krijgt zo niet meer voldoende licht en sterft. Ook de tropische vissen en schildpadden houden niet van het troebele water. Omdat ook de koraalriffen, waar de meeste vissen leven en zich voortplanten, bedolven zijn onder zand vluchten ze weg.

Visserij stort in

De vissers op het eiland Bangka zien steeds meer baggerschepen en steeds minder vis. De tropische vissen, zeeschildpadden, garnalen en krabben zijn weggevlucht. De vissers moeten steeds verder de zee op, op zoek naar vis. Walhi, de Indonesische partnerorganisatie van Milieudefensie, constateerde dat het inkomen van de vissers in een aantal dorpen inmiddels met 80 procent is gedaald.

“Vroeger visten we gewoon hier bij de kust, dichtbij. Nu moeten we ver de zee op,” zegt Parang een visser op Bangka. “Wij maken ons grote zorgen. De vissen hebben geen huis meer. Hun thuis is vernield. Al het koraal is weg. De kosten worden steeds hoger om nog te kunnen vissen. Vroeger, in de tijd voor de grote baggerschepen, was het water hier blauw en helder, kraakhelder. Toen kon je vissen. Nu niet meer. “

Er is een oplossing voor Bangka

Milieudefensie wil dat er een einde komt aan de schending van mensenrechten en kinderarbeid bij de winning van tin en dat natuur gespaard blijft. Natuur, landbouw en visserij zijn te redden als fabrikanten samen met tinbedrijven en overheid op Bangka de problemen op het eiland aanpakken.

Sinds Milieudefensie met Friends of the Earth Indonesië en Engeland campagne voert, hebben veel bedrijven al verbetering beloofd. Zij willen verantwoordelijkheid nemen voor de wantoestanden in de tinmijnen op Bangka.



Katanga calling. Congolese Cobalt and Consumer Electronics