Dossier Red het regenwoud

Wat is palmolie?

05 oktober 2017

Palmolie is een goedkope en veelzijdige plantaardige olie afkomstig van de vruchten van de oliepalm (Elaeis Guineensis). De oliepalm is een tropische plant en komt oorspronkelijk uit West- en Zuidwest-Afrika waar de palmolie lokaal gebruikt wordt in voedsel en medicijnen.

Tros palmvrucht

In het begin van de 20e eeuw brengen grote plantages in Centraal-Afrika nieuwe soorten oliepalmen op de markt. Iets later wordt de oliepalm geïntroduceerd in Zuidoost-Azië. In de jaren ‘60 begint Maleisië met het opzetten van grootschalige industriële plantages, vlak daarna volgt Indonesië. De palmolie is nog steeds een veelgebruikte kookolie in deze regio’s.

Er zijn twee typen olie die uit de vruchten van de oliepalm onttrokken kunnen worden: de palmolie afkomstig uit de fruitpulp en de palmpitolie afkomstig uit de pit van de oliepalm.

Waar zit palmolie in?

Palmolie wordt in veel producten verwerkt:
-    verzorgingsproducten zoals zeep, shampoo en cosmetica
-    voedselproducten zoals pindakaas, koekjes, pizza en sauzen
In meer dan de helft van alle producten in de supermarkt is palmolie verwerkt. Check deze lijst met de namen waarmee palmolie vaak wordt aangeduid op consumentenproducten.

producten met palmolie

Daarnaast wordt palmolie gebruikt als biomassa voor ‘groene’ stroom en als ingrediënt voor biodiesel en bio-kerosine. De ‘bijmengverplichting’ zorgt ervoor dat 5 procent van alle diesel uit biomassa als palmolie komt. 

Waarom is palmolie zo gewild?

De populariteit van palmolie heeft verschillende redenen:
•    de brede toepasbaarheid van de olie,
•    de karakteristieken van de plant (een relatief hoge opbrengst per hectare; een lange levensduur),
•    de lage arbeidskosten in de landen waar de plant groeit
•    het ‘gunstige’ investeringsklimaat in deze landen

Dit maakt palmolie een zeer aantrekkelijke en goedkope grondstof voor verschillende industrieën en wordt er weinig actie ondernomen om op zoek te gaan naar alternatieven.

De mondiale vraag naar - en daarmee handel in - palmolie is in de afgelopen twintig jaar dan ook verviervoudigd. In 2015 importeerde de Europese Unie 7.328.000 ton palmolie en was daarmee verantwoordelijk voor 10 procent van de mondiale consumptie. In absolute aantallen was de EU hiermee nummer 3 van de wereld, na Indonesië en India. Een derde van de Europese import gaat vervolgens naar Nederland, waarvan ongeveer de helft na verwerking wordt geëxporteerd naar andere Europese landen.

Waar wordt palmolie geproduceerd?

Indonesië en Maleisië zijn de grootste palmolie producenten ter wereld. Samen zijn ze verantwoordelijk voor 84 procent van de wereldproductie. De top vijf bestaat verder uit Thailand, Colombia en Nigeria.

Als je zou kijken naar het productieoppervlak in hectares dan zouden een aantal Afrikaanse landen hoger in de ranglijsten staan. Alleen blijven deze landen achter qua productiviteit door het soort oliepalm dat er geteeld wordt. Maar met de recente opkomst van de grootschalige palmolieplantages in West-Afrika, de aanhoudende groei in consumptie en de schaarste aan ‘beschikbare’ landbouwgrond in Indonesië en Maleisië, wordt West-Afrika gezien als de beste optie voor toekomstige uitbreiding. Verschillende Aziatische bedrijven zijn al actief bezig met uitbreiding in West- en Centraal-Afrika.