Nieuws

De bodemloze Staat en luchtkwaliteit

De bodemloze Staat en luchtkwaliteit

23 november 2017

Op dinsdag 14 november vond de rechtszaak plaats die 57 Nederlanders samen met Milieudefensie en de stichting Adem tegen de Staat hebben aangespannen over falende handhaving van de luchtkwaliteit. Een van onze vrijwilligers was erbij en doet verslag.

Het vreemde is dat net als in het kort geding de Staat laat weten dat ze niet van plan is om alles op alles te zetten om op te treden tegen de overtreding van de wet en de Europese Richtlijn. Ja erkent de Staat,  er zijn stevige gevolgen voor de gezondheid van de mensen in de buurt van die overschrijdingspunten, ja we bestrijden niet dat er daarbuiten ook gevolgen zijn (COPD, longkanker etc.), MAAR als we daar tegen optreden zijn de economische gevolgen te groot.

Dat betekent voor de mensen die bij die punten wonen: Helaas, u woont op de verkeerde plek en zie maar dat u wegkomt. Op ons hoeft u even niet te rekenen. Bovendien doen wij ons best en wordt het beter en gaan we nog betere plannen maken, dus rechter val ons nu even niet lastig. Dat we niet handhaven moeten de slachtoffers maar voor lief nemen tot het beter wordt.

En ja de staatssecretaris vindt ook dat Nederland en de EU eigenlijk naar de WHO norm moeten (die is de helft van de Europese norm), maar voordat we zover zijn, zijn we vele slachtoffers verder.

 De Staat moet volgens de uitkomst van het Kort Geding eerder dit jaar op de kortst mogelijke termijn zorgen voor een beter luchtkwaliteitsplan. Dat een plan geen uitvoering betekent weten we nu ook al wel. En dan ontstaat er in de rechtbank discussie over wat dan de kortst mogelijke termijn is. Milieudefensie stelt dat die allang voorbij is, maar de Staat vindt dat eind 2018 voor een aangepast Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) wel snel is. Er zijn namelijk allerlei andere partijen die er ook iets van mogen vinden en dat vergt tijd.

Ach en wat is tijd. Ruim 10 jaar geleden kreeg de Staat van de EU uitstel om een luchtkwaliteitsplan te maken. In 2011 moest de Staat voldoen aan de norm voor fijnstof en in 2015 aan de norm voor stikstofoxide. Dat is even aan de politieke en ambtelijke aandacht ontsnapt. Want pas over 2015 zijn de eerste officiële cijfers bekend en vanaf die tijd gaat het alleen maar beter, aldus de Staat. Daarbij vergeet men even de allerlaatste gegevens, namelijk dat er weer meer en vervuilender auto’s worden aangeschaft, maar die stopt de overheid ongetwijfeld in de nieuwe berekeningen. Voor de laatste berekende gegevens van het NSL zie: https://www.nsl-monitoring.nl/. Daarop zijn de berekeningspunten in Arnhem ook te zien. Op verschillende plaatsen zitten de berekeningen tegen het maximum aan en in de buurt van Musis komen die er bovenuit. Kwestie van stilleggen van het verkeer of in Arnhem Zuid een groot bord met de tekst: Alleen voor bestemmingsverkeer. Verder noordwaarts? Ga via de Pleijroute!  En ten noorden van Arnhem iets dergelijks.

De landsadvocaat vindt dat strengere eisen via de rechter realiseren betekent dat een rechter een bevel tot wetgeving (aanpassen van wet- en regelgeving) aan de Staat geeft en dat kan niet. Dat is in strijd met de trias politica.

Milieudefensie stelt nadrukkelijk dat zij de rechter niet vraagt om een wetgevingsbevel te geven. De reden daarvoor is dat de Staat volledig vrij is (binnen de grenzen die het recht daar aan stelt) aan zijn onrechtmatig handelen een einde te maken op de wijze die hem het beste voorkomt, zolang maar 'op de kortst mogelijke termijn' overal aan de grenswaarden wordt voldaan. Milieudefensie heeft ook geen enkele voorkeur hoe de Staat het doet, want die keuze is een kwestie van smaak, van politiek, van beleid en van afwegingen maken. Het gaat om de uitkomst die straks voor Milieudefensie telt.

De Staat (bij monde van de landsadvocaat) gaf ook aan dat het geven van een gewoon bevel (in mijn woorden: HOU JE AAN DE DOOR JEZELF GEMAAKTE WET EN GA VANAF NU HANDHAVEN wel tot de mogelijkheden behoort. Ik hoop dat de rechtbank met zo’n HOU JE AAN JE EIGEN REGELS bevel komt. Misschien ligt daar dan ook een kans voor de bewoners langs de plekken waar de EU-normen nog worden overschreden.

Dat er budget is vanuit het rijk voor steun aan de 7 gemeenten met de meeste overlast is leuk, maar die 16 miljoen is al vergeven aan Amsterdam en Rotterdam. Dus helaas vissen Den Haag (en Rijswijk), Utrecht, Den Bosch, Eindhoven en Arnhem achter het net en mogen zij zelf hun probleem oplossen.

 Op 17 januari 2018 volgt de uitspraak.

Zie ook de Milieudefensie-vlog van de rechtszaak.