Nieuws

Reactie op het regeerakkoord

Reactie op het regeerakkoord

10 oktober 2017

“Dit kabinet presenteert zich met een groen gezicht. Een klimaatwet is een prachtig instrument, en een doelstelling van 49 procent minder CO2 uitstoot in 2030 is een mooie stip op de horizon van Parijs. Maar dit kabinet zorgt niet voor de noodzakelijk trendbreuk”, zegt Donald Pols, directeur van Milieudefensie.

Meer dan een derde van de CO2-vermindering wordt namelijk niet gerealiseerd door echt minder uit te stoten, maar door afvang en opslag van CO2. Daarmee dwingt het kabinet bedrijven niet om minder uit te stoten. Bovendien wordt deze maatregel niet door vervuilende bedrijven, maar door de burger betaald. Die wordt verder onder andere geconfronteerd met een verhoging van de energiebelasting met 70 euro per huishouden.

De totale verzwaring van milieubelastingen bedraagt 1,4 miljard, waarvan 0,9 miljard per jaar bij burgers wordt gelegd en 0,5 miljard per jaar bij bedrijven. Daarmee wordt de verhouding nog schever dan die al was: de burger draait op voor de aanpak van klimaatverandering, terwijl bedrijven juist de belangrijkste veroorzakers van het probleem zijn. Armere gezinnen worden door de maatregelen bovendien relatief zwaar getroffen. Zonnepanelen en isolatie blijven voor de meeste mensen onbereikbaar.

Door de kaders van de klimaatwet pas in een later stadium vast te leggen, bestaat het akkoord nu vooral uit halve maatregelen, waarvan zeer de vraag is of die, bij elkaar opgeteld, voldoende zijn om ‘Parijs’ te halen, en die soms zelfs negatief uitpakken.

Hoe zien de plannen eruit op de onderwerpen waarop Milieudefensie actief is?

Mobiliteit

Op het gebied van mobiliteit regeert het wensdenken: met technische oplossingen wil het kabinet de vervuiling verminderen. In 2030 pas wil het kabinet de verkoop van fossiele auto's verbieden en we blijven investeren in nieuw asfalt. Daardoor blijven veel mensen in Nederland last houden van ongezonde lucht.

Fiscale vergroeningsmaatregelen blijven uit, zoals een kilometerheffing voor personenauto's. En de scheep- en luchtvaart blijven buiten schot. De ambitie van dit akkoord is op dit terrein zelfs lager dan de afspraken in het lopende Energieakkoord, terwijl dat akkoord al niet voldoende is om de klimaatdoelstellingen van Parijs te halen.

Een klein lichtpuntje voor gemeenten die de luchtkwaliteit willen verbeteren: er komt meer eenheid in de handhaving van milieuzones. Verder zijn de belangrijkste maatregelen vooral een voortzetting van het huidige verkeersbeleid.

Landbouw

Op landbouw, een sector die enorme bijdraagt aan de Nederlandse CO2-uitstoot, wordt de verantwoordelijkheid voor de noodzakelijke maatregelen nog steeds vooral bij de sector zelf gelegd. Een wijze les uit het verleden is juist dat dat niet leidt tot het oplossen van problemen. Denk aan de fosfaatcrisis van afgelopen jaar.

Ook ontbreekt in dit regeerakkoord een duidelijke visie op een toekomstbestendige duurzame landbouw. Dit kabinet gaat voor een warme sanering van een gedeelte van de intensieve veehouderij, wat goed nieuws is voor boeren die na jarenlang noodgedwongen uitbreiden niet meer verder kunnen. Maar het is jammer dat daarnaast geen wenkend perspectief wordt geboden voor de sector en dat boeren die het goede voorbeeld geven op het gebied van duurzame landbouw niet worden beloond.

De klimaatdoelstellingen voor de landbouw zijn verre van ambitieus: 3,5 megaton minder in 2030; slechts een kleine 20 procent minder dan nu.

Energie en gaswinning

Het kabinet toont een schokkend gebrek aan inlevingsvermogen in de situatie van de Groningers en de gevolgen van de gaswinning voor het klimaat. Een afbouwplan voor de gaswinning ontbreekt.

De komende drie jaar gaat de gaskraan maar een beetje verder dicht (1,7 miljard kuub). Daarmee blijft de winning hoog (boven de 20 mld kuub per jaar), precies zoals bedrijven als Shell en Exxon willen. Er is geen noemenswaardige ambitie om het gebruik van Gronings gas in onze huizen terug te dringen; er worden vooral symbolische maatregelen afgekondigd, zoals 100 miljoen voor de isolatie van huizen. Isolatie biedt de kans om een groot verschil te maken, maar met een paar tientjes per gezin komen we er echt niet. 

Zelfs een simpele maatregel als het bouwen van nieuwbouwwoningen zonder gas wordt pas aan het einde van de kabinetsperiode halfslachtig ingevoerd, terwijl dit volgend jaar al prima kan. Het is positief dat er geen nieuwe opsporingsvergunningen voor nieuwe gasvelden op land worden afgegeven. Maar: alle blijvende vergunningen blijven bestaan, en daarmee ook verzet door omwonenden.

Het is duidelijk dat dit kabinet geen eindsprint voor het gasgebruik in Nederland gaat inzetten. Terwijl het verbranden van aardgas een derde van onze CO2-uitstoot veroorzaakt, zet het kabinet vooral in op CO2-opslag. Slechts zeven procent van de verwachte besparing komt uit het gasloos maken van woningen, terwijl op dat gebied grote stappen kunnen worden gemaakt en het wooncomfort van mensen enorm toeneemt.

Biobrandstoffen

Het is extra treurig dat er wel wordt ingezet op maatregelen waarvan al zeker is dat ze geen winst voor het klimaat opleveren, zoals meer gebruik van biokerosine in de luchtvaart. Het is bekend dat biokerosine vaak zelfs sléchter voor het klimaat is dan gewone kerosine. Vermindering van het vliegverkeer is de enige maatregel die zoden aan de dijk zet om de klimaatimpact van het vliegverkeer te verminderen, maar dit kabinet laat de sector ongemoeid. De aangekondigde heffing op vliegtickets is wel een eerste goed stap om te zorgen dat we minder gaan vliegen.

Het kabinet hoopt ook dat biobrandstoffen voor het autoverkeer een grote CO2-reductie opleveren, terwijl de bestaande biobrandstoffen uit voedselgewassen alleen maar tot meer uitstoot leiden. Zo ligt de totale CO2-uitstoot van palmoliediesel drie keer zo hoog als de uitstoot van gewone diesel, omdat er in Zuidelijke landen massaal regenwoud voor wordt gekapt. Met deze maatregel veegt het kabinet misschien binnen onze landsgrenzen zijn CO2-straatje schoon, maar verschuift het probleem gewoon naar elders. Met maatregelen in de steden, die leiden tot minder autoverkeer, zou dit kabinet echte CO2-winst kunnen halen.

Handelsbeleid

Deze coalitie heeft sowieso nauwelijks aandacht voor de klimaat- en milieu-impact buiten de eigen grenzen. De afspraken geven juist ruim baan aan meer klimaatvervuilende vrijhandel, zonder plannen voor verduurzaming. Subsidies en steunmaatregelen voor Nederlandse bedrijven die bijvoorbeeld oliepijpleidingen of kolenhavens bouwen in het buitenland, lijken niet ter discussie te staan. Benadrukt wordt vooral hoe belangrijk vrijhandel is voor Nederland, de schaduwzijde daarvan blijft onvermeld. De vrees is dat de Nederlandse inzet voor Europees handelsbeleid geen verbetering voor mens en milieu zal opleveren.

----------------------------------------------------------------------------------------------

Lasten vooral naar burgers

Bovendien wordt deze maatregel niet door vervuilende bedrijven, maar door de burger betaald. Die wordt verder o.a. geconfronteerd met een verhoging van de energiebelasting met 70 euro per huishouden. In totaal gaan de milieubelastingen met 1,4 miljard per jaar omhoog, waarvan 0,9 miljard per jaar bij burgers wordt gelegd en 0,5 miljard per jaar bij bedrijven. Burgers brachten al veel meer op dan bedrijven en dat verschil wordt dus groter. De grootste vervuilers, bedrijven, worden weer ontzien.

De kaders van de klimaatwet worden pas later vastgelegd. We weten dus nog niet hoe dat precies gaat uitpakken voor de verschillende sectoren, zoals bijvoorbeeld landbouw en verkeer. Daardoor bestaat het akkoord nu uit hele en halve maatregelen, waarvan zeer de vraag is of die, bij elkaar opgeteld, voldoende zijn om ‘Parijs’ te halen, en die soms zelfs negatief uitpakken.

-------------------------------------------------------------------------------------------------

In een eerste reactie op het regeerakkoord van het nieuwe kabinet zegt Donald Pols, directeur Milieudefensie: “De ambities zijn er met deze klimaatwet. Het is nu de vraag of de lusten en lasten eerlijk verdeeld worden, tussen bedrijven en burgers en tussen burgers onderling. Daar ligt wat Milieudefensie betreft de grootste opdracht van dit kabinet: de rekening eerlijk verdelen en zorgen dat alle burgers mee kunnen doen."