Economie

Herziening Nederlands handelsbeleid

Herziening Nederlands handelsbeleid

09 januari 2018

De Nederlandse overheid is druk bezig met het herzien van alle investeringsverdragen. De verdragen die in het verleden zijn afgesloten waren vooral bedoeld om de winst van multinationals te beschermen. Er is daarin nauwelijks oog voor mens en milieu.

50 jaar investeringsverdragen

Dit jaar precies 50 jaar geleden werd het eerste investeringsverdrag getekend om multinationals extra bescherming te bieden. Dat was tussen Nederland en Indonesië. Dit verdrag was vooral bedoeld om buitenlandse investeerders te beschermen tegen Indonesische gewoontes.

Nederlandse bedrijven waren bang dat ze hun geschillen moesten uitvechten in een Indonesische rechtbank. Om dit te voorkomen bevat een groot deel van de verdragen een ISDS (Investor- State Dispute Settlement) clausule. Dit houdt in dat buitenlandse investeerders een claim kunnen indienen tegen een overheid als deze nieuwe regels heeft ingevoerd die nadelig uitpakken voor de winst van de multinational.

Dit filmpje legt in 2,5 minuut uit wat een investeringsverdrag is en hoe het werkt.

Vooral ontwikkelingslanden zijn het slachtoffer

Dit soort zaken hebben overheden, in vooral ontwikkelingslanden, de afgelopen jaren miljarden gekost. Overheden worden zelfs zo bang dat ze nieuwe regels al intrekken zodra multinationals dreigen met een claim. Hier een voorbeeld:

In 2009 nam Indonesië een nieuwe wet aan. Mijnbouwbedrijven moeten smelterijen gaan bouwen zodat de ruwe grondstoffen in Indonesië verwerkt worden. Met deze wet wilde Indonesië de werkgelegenheid en de economie stimuleren. Het Amerikaanse mijnbouwbedrijf Newmont weigerde en lanceerde via een Nederlandse brievenbusmaatschappij een ISDS-claim. Newmont kreeg het met behulp van deze claim voor elkaar dat ze toch ruwe grondstoffen mocht blijven exporteren. Newmont zelf beloofde in ruil voor dit gebaar een smelterij te bouwen. Dat exporteren gaat fantastisch, maar die smelterij staat er nog steeds niet.

Weg met winstbescherming voor multinationals

De Nederlandse overheid is druk bezig met het opstellen van een nieuwe verdragstekst die als voorbeeld moet dienen voor alle verdragen die in de toekomst gesloten worden. Wij vinden dat ISDS geen onderdeel meer mag zijn van toekomstige verdragen omdat mens en milieu hier altijd het onderspit delven.

Maar we willen nog meer. We vinden dat er plichten in verdragen moeten staan, regels die multinationals dwingen besluiten te nemen die goed zijn voor mens en milieu en niet alleen voor hun winst.