Dossier Duurzaam door de stad

Het kort geding is gewonnen! What's next?

Het kort geding is gewonnen! What's next?

15 september 2017

Vorige week won Milieudefensie het kort geding voor gezonde lucht. Een geweldige uitspraak: de overheid moet nu echt aan de slag om de luchtkwaliteit te verbeteren. De Staatssecretaris heeft al aangegeven het luchtbeleid te intensiveren en niet in hoger beroep te gaan. Maar ons werk is nog niet klaar. We zullen de komende tijd de uitvoer van het vonnis goed in de gaten houden. Daarnaast gaan we onze bodemprocedure verder voorbereiden.

De overheid moet maatregelen nemen op knelpuntlocaties

De rechter heeft de Staat opgedragen om binnen 2 weken precies te identificeren waar alle overschrijdingen van de Europese luchtkwaliteitswet plaatsvinden. Ook moet de Staat op korte termijn beginnen om een plan te maken met de maatregelen die genomen gaan worden om zo spoedig mogelijk overal aan de wet te voldoen. De huidige normoverschrijdingen vinden plaats langs enkele drukke binnenstedelijke wegen, langs sommige snelwegen waar de snelheid hoog ligt, en rondom intensieve veehouderijen. Op al die locaties zullen dus maatregelen genomen moeten worden. Wij gaan de komende tijd kijken of de overheid inderdaad alles op alles zet om de luchtvervuiling tegen te gaan op al die plekken. Daarbij blijft structurele verbetering van de luchtkwaliteit en gezondheid ons uitgangspunt: we willen niet dat de overheid vervuiling gaat 'uitsmeren' over minder vervuilde plekken, bijvoorbeeld door verkeersstromen te verleggen. Het vonnis biedt ons niet de mogelijkheid te eisen welke maatregelen de overheid precies moet nemen; dat mag de Staat zelf bedenken. Ook geeft dit vonnis geen aanknopingspunten om bronnen van luchtvervuiling aan te pakken die niet (zullen gaan) leiden tot mogelijke normoverschrijdingen voor NO2 of fijnstof. Als we de bodemprocedure winnen, zijn er meer mogelijkheden om ook op andere locaties en voor andere stoffen maatregelen te eisen.

De overheid mag geen maatregelen nemen die nieuwe overschrijdingen kunnen veroorzaken

De rechter heeft in het vonnis ook aangegeven dat er geen nieuwe maatregelen genomen mogen worden die kunnen leiden tot een (statistisch) verwachte overschrijding van de normen. Dat is een interessant onderdeel van de uitspraak: ook bij iets lagere concentraties is er vaak al een statistisch significante kans dat de norm toch overschreden gaat worden als er meer luchtvervuiling bijkomt. Dit deel van het vonnis kan consequenties hebben voor bijvoorbeeld weguitbreidingen, voorgenomen verhogingen van de maximumsnelheid of nieuwe megastallen. Ook dat gaan we de komende tijd in de gaten houden.

De bodemprocedure: gezonde lucht als mensenrecht

Op 14 november wordt de bodemprocedure van onze rechtszaak behandeld. In die procedure eisen we (net als in het kort geding) dat de Nederlandse overheid zich aan de Europese luchtkwaliteitswet houdt, maar gaan we een stapje verder. Ook als Nederland aan die wet voldoet, is de lucht namelijk nog niet gezond. Talloze wetenschappelijke studies tonen aan dat luchtvervuiling ook onder de Europese normen leidt tot veel ziekte en vroegtijdige sterfte. Wij vinden dat gezonde lucht een mensenrecht is. De luchtkwaliteit zou minimaal moeten voldoen aan de advieswaarden van de wereldgezondheidsorganisatie. Daar zullen we tijdens de bodemprocedure voor pleiten. Die gaan we de komende tijd verder voorbereiden.

Meer informatie over de rechtszaak voor gezonde lucht