Van oerwoud naar overheid

Het onderzoek

Het onderzoek

21 februari 2011

Nederland gebruikt grote hoeveelheden (tropisch) hout in onder meer bouwprojecten. Vaak leidt de winning van dat hout in de productielanden tot grootschalige kaalkap met dramatische gevolgen voor mens en milieu. De Nederlandse overheid maakt al sinds 1991 beleid om onduurzaam gekapt hout en illegaal hout te weren. Voor 2010 had de overheid ambitieuze doelen voor het gebruik van duurzaam hout in haar eigen projecten. Milieudefensie heeft tussen augustus en december 2010 verschillende bouwprojecten onderzocht van overheden en gekeken in hoeverre deze doelen zijn gerealiseerd.

Doelstellingen van de overheid

Het Duurzaam Inkopen door overheden vindt zijn oorsprong in de Nota Milieu en Economie uit 1997. In 2005 is  vastgesteld, dat vanaf 2010 100 procent van de inkopen van de Rijksoverheid aantoonbaar duurzaam moeten zijn. Gemeenten moeten in 2010 naar 75 procent en provincies en waterschappen naar 50 procent. Uiteindelijk moeten in 2015 alle inkopen van de lagere overheden ook 100 procent duurzaam zijn.

Dit inkoopbeleid is ook van toepassing op hout en houtproducten. Milieuschade als gevolg van houtkap kan voorkomen worden door er op toe te zien dat (tropisch) hout alleen afkomstig is uit duurzaam beheerde bossen. Dat wil zeggen, dat er voor de productie van het hout geen kaalkap heeft plaatsgevonden, dat de biodiversiteit wordt beschermd en dat de rechten van inheemse volkeren worden gerespecteerd. Daarom heeft de overheid in 2008 inkoopcriteria vastgesteld voor duurzaam hout. Een onafhankelijke toetsingscommissie (TPAC) controleert of de verschillende keurmerken met een duurzaamheidsclaim voldoen aan deze criteria. Zo wil de overheid de Nederlandse bijdrage aan (tropische) ontbossing tegen te gaan.

Onderzoek Milieudefensie

Milieudefensie heeft onderzoek gedaan naar de implementatie van het duurzaam inkoopbeleid voor hout. Daarbij is niet alleen gekeken in hoeverre de overheid haar eigen beleid naleeft, maar ook op welke manier ze de toepassing van duurzaam hout waarborgt. In totaal zijn 56 bouwprojecten onderzocht van de rijksoverheid, gemeenten, provincies en waterschappen. (webtool of alleen verwijzen en in portal aan de zijkant)

Resultaten

Maallust

Uit het onderzoek blijkt dat er sinds januari 2010 grote stappen in de goede richting zijn gezet. Overheden hebben nu inkoopbeleid op duurzaam hout. Echter, bij veel projecten staat het beleid alleen op papier.
Er is vervolgens geen controle of in de praktijk ook daadwerkelijk duurzaam hout wordt ingekocht. Met beleid dat alleen op papier bestaat, schieten (tropische) bossen niets op.

Foto rechts: Voor de renovatie van het Maallustcomplex in Veenhuizen is niet 100 procent duurzaam hout gebruikt, terwijl dat wel de doelstelling is van de Rijksoverheid, de opdrachtgever van het project.

Wat wil milieudefensie?

Milieudefensie wil dat het duurzaam inkoopbeleid van de Nederlandse overheid sneller en effectiever wordt uitgevoerd en dat alle overheden op zo kort mogelijke termijn 100 procent duurzaam gaan inkopen. Voor hout betekent dit, dat de rijksoverheid, gemeenten, provincies en waterschappen ook vragen om hout met het FSC-keurmerk of een gelijkwaardig keurmerk.
Om de uitvoering van het beleid in de praktijk te waarborgen is ondersteunend beleid noodzakelijk. Zo kan de kennis en het draagvlak bij de overheidsinkopers vergroot worden. Daar is nu nog een grote verbeterslag in te maken.


Milieudefensie blijft het overheidsbeleid steunen, maar waarschuwt voor het verslappen van het beleid door mogelijke toelating van keurmerken, die geen duurzaam bosbeheer kunnen garanderen. Het Maleisisch houtkeurmerk MTCS zal pas toegelaten kunnen worden als het zodanig verbetert, dat het wél voldoet aan de criteria. Toelating van het onduurzame MTCS op dit moment (zie ook vorige EA) zou een verwatering van het duurzaam inkopen betekenen. Dat kan Milieudefensie niet  steunen. Zie de pagina over keurmerken.