english

Waarom zijn wij tegen ICS?

ICS is het claimsysteem dat onderdeel is van handelsverdrag CETA en staat voor Investment Court System. Hiermee kunnen buitenlandse investeerders een claim bij onze overheid neerleggen als ze zich benadeeld voelen door overheidsbeleid.

Neo Koloniaalsysteem

Deze vorm van arbitrage vloeit voort uit de koloniale tijd. Investeerders wilden niet het risico lopen om hun zaken uit te moeten vechten in ontwikkelingslanden met een rechtssysteem dat niet als betrouwbaar te boek stond. Nu beschikken zowel Canada als de Europese lidstaten over een prima rechtssysteem dat uitstekend functioneert. Het lijkt ons niet wenselijk over te stappen naar een claimcultuur zoals we die uit Amerika kennen.

Financiële gevolgen

De financiële gevolgen zijn op dit moment niet te overzien. Een voorbeeld. Op dit moment loopt er een vergelijkbare zaak tegen de overheid van Roemenië. De overheid hier zette onder druk van de bevolking een streep door de goudwinning omdat de schade aan het milieu te groot werd. Nu ligt er een claim van 4 miljard bij de Roemenen van het Canadese bedrijf. Een gigantisch bedrag voor een arm land als Roemenië: het bedrag staat gelijk aan bijna drie jaar het nationale zorgbudget.

Angstige overheid

Het ICS heeft grote invloed op de beleidsruimte voor gemeenten, provincies en het Rijk bij de invoering van nieuwe regelgeving. Overheden moeten van te voren al rekening houden met investeerdersbelangen. De angst voor claims kan ertoe leiden dat overheden ambitieuze wet- en regelgeving voor bijvoorbeeld klimaatbeleid of bescherming van het milieu achterwege laten.

Advocaten die zich rechters noemen

ICS-arbitragezaken worden beoordeeld door advocaten, die in de volksmond vaak rechters worden genoemd, maar dat in werkelijkheid niet zijn. Zij worden per zaak betaald. De financiële compensatie stimuleert arbiters om zoveel mogelijk claims in behandeling te nemen en de wetgevende macht kan nauwelijks ingrijpen op bepalingen die ongewenst uitpakken.

Amerika via de achterdeur

Ook niet-Canadese investeerders met een vestiging in Canada met 'substantiële activiteiten' kunnen gebruik maken van ICS in CETA, waardoor zo'n 80 procent van de Amerikaanse multinationals die in de EU investeren ook deze bescherming geniet omdat zij ook vestigingen in Canada hebben.

Wel lusten geen lasten

Er staan in CETA geen juridisch bindende verantwoordelijkheden voor buitenlandse investeerders waar nationale overheden of getroffen inwoners een beroep op kunnen doen. Het eenzijdige arbitragesysteem vergroot de invloed van commerciële partijen en verzwakt de democratische beleidsruimte voor verandering en het nemen van maatregelen in het algemeen publiek belang.

Investeerders mogen wel kiezen

In internationaal en Europees recht zijn bedrijven verplicht om eerst nationale rechtsmiddelen uit te putten alvorens tot internationale arbitrage over te gaan. Met de investeringsbescherming in CETA hoeft dat niet. Investeerders zijn vrij te kiezen: de nationale rechter of ICS.

Belangenverstrengeling niet uitgesloten

ICS ontbeert de nodige institutionele ‘safe guards’ voor onafhankelijke en eerlijke rechtsgang. Een ‘tribunaal’ dat de ICS-zaken behandelt, bestaat uit drie parttime, private advocaten die per rechtszaak als arbiter worden aangesteld en betaald. Hiervoor worden 15 advocaten aangewezen die dus geen rechters zijn maar wel als zodanig zullen optreden. Het verdrag doet niets om te voorkomen dat ICS gedomineerd blijft door een kleine elite club van arbiters die erop uit zijn hun eigen business te vergroten.

Geen milieu- en arbeidsrechtsadvocaten

De advocaten die in ICS-zaken als arbiter mogen optreden moeten experts zijn op het gebied van internationaal (investerings-)recht. Hiermee worden advocaten die expert zijn op het terrein van milieu- en arbeidsrecht buiten spel gezet. Bovendien hebben ICS-arbiters veel meer ruimte dan nationale rechters om te bepalen of een handeling te rechtvaardigen is.

Mogelijk strijdig met Europese rechtsprincipes

ICS kan grote gevolgen hebben voor het Europees en nationaal recht. ICS-tribunalen kunnen bepalen dat overheden aansprakelijk zijn – en grote schadevergoedingen moeten betalen – voor de invoering van maatregelen die voor Europees of nationaal recht volstrekt legitiem en rechtmatig zijn. Of het nou gaat over belastingen, milieuregels of boetes. Het is daarom van groot belang dat de rechtsgeldigheid van ICS in relatie tot de Europese verdragen wordt voorgelegd aan en getoetst door het Europese Hof van Justitie alvorens het Europees Parlement akkoord gaat met het verdrag.

ICS is overbodig

De Europese Unie en Canada hebben goed ontwikkelde, hoogwaardige en efficiënte rechtssystemen, die buitenlandse investeerders van goede bescherming kunnen voorzien. Er is geen sluitend bewijs dat de investeringsbepalingen zullen leiden tot meer trans-Atlantische, directe investeringen. Investeringsbescherming en ICS zijn niet nodig.

Loading...