Alleen klimaattop kan onze bossen nog redden

De tropische bossen wereldwijd staan in brand, vooral door de opwarming van de aarde. De klimaatconferentie in Parijs kan nog soelaas bieden, schrijft Rolf Schuttenhelm in dit opinieartikel dat in dagblad Trouw werd gepubliceerd.

Door Rolf Schuttenhelm

Het is nog ruim twee weken tot het begin van de klimaattop in Parijs, en wereldwijd staan de bossen in brand. Bosbeschermers die strijden tegen de expansie van de industriële palmolieteelt (voor biobrandstoffen) en soja (voor veevoer) zitten met de handen in het haar: déze branden zijn niet te stoppen - niet in Azië of in Zuid-Amerika, maar wél op de klimaattop!

Als je zo vlak voor het begin van de top in Parijs naar satellietbeelden van de tropen kijkt, zie je bosbranden op een schaal die ongekend is. Niet alleen in Azië, maar ook in de Amazone, waarschijnlijk met een alltime CO2-record tot gevolg. Een ultieme alarmbel.

De nog resterende tropische bossen kunnen we niet behouden, als we niet op het allerhoogste niveau de belangrijkste oorzaken aanpakken. Naast de vraag naar palmolie en veevoer is dat klimaatverandering. Want de immense bosbranden van 2015 worden bovenal door één factor veroorzaakt: droogte.

Palmolieplantages

Woensdag stond in Trouw een artikel van biologiestudent Tom Roth, die er terecht op wijst dat wij als consumenten een directe link hebben met de branden in Indonesië. Die zijn immers aangestoken om ruimte te maken voor palmolieplantages. En als wij geen producten met palmolie zouden kopen, zouden wij die ontwikkeling niet verergeren.

Het is te gemakkelijk om alleen naar palmoliebedrijven te wijzen, zo betoogt Roth. 'Het zijn vaak dezelfde mensen die instantnoedels of antiroosshampoo in hun winkelmandje gooien. Wij zorgen voor een toenemende vraag.' Roth heeft gelijk. Maar als we de resterende tropische regenwouden nog willen redden, is een moreel betoog gericht aan consumenten niet genoeg.

We moeten ook realistisch zijn over wat de branden veroorzaakt. De vraag naar palmolie en soja maakt dat branden worden aangestoken; het wegvallen van de dagelijkse regencyclus in de wouden veroorzaakt dat branden niet meer uitgaan. En dat is het resultaat van de andere drijvende kracht achter tropische ontbossing: klimaatverandering.

Nu is al zeker: 2015 wordt het warmste jaar ooit gemeten. Het vorige mondiale hitterecord - dat slechts één jaar oud is - wordt zelfs met zo'n grote marge uit de boeken geschreven dat het aarde-observatorium van de Nasa voor het eerst de y-as van zijn gezaghebbende temperatuurgrafiek moet oprekken.

Miljarden tonnen extra CO2

Het verschil tussen 2014 en 2015 is zo'n 0,1 graad. Dat betekent miljarden tonnen extra CO2. De branden in Indonesië doen denken aan 1997, die in de Amazone aan de droogte van 2010. Maar nooit eerder stonden beide gebieden tegelijk op zo'n schaal in brand. En beide brandhaarden kunnen onze mondiale CO2-uitstoot gemakkelijk met een kwart verhogen. Als dit het effect is van 0,1 graad temperatuurstijging - wat staat ons dan te wachten bij 2 graden, of bij 3? Het antwoord wordt gegeven door de wetenschap, maar tot nu toe genegeerd door de politiek. In een 3 graden warmere wereld valt in het grootste deel van het Amazonewoud de regencyclus weg. Het bos zal sterven: eerst uitdrogen - dan verbranden. Oneindig veel unieke biodiversiteit zal voorgoed verloren gaan en alle koolstof die erin ligt opgeslagen zal vergassen tot CO2, vele miljarden tonnen extra CO2, die onze atmosfeer er niet bij kan hebben.

Dit opinie-artikel werd op 16 november 2015 gepubliceerd in dagblad Trouw

Foto's (c) FOEE / Milieudefensie / Victor Barro

Loading...