Steun voor megastallen is regentenstreek

Twee jaar na die zwarte woensdag maakt maatschappelijk ongenoegen over de dreigende komst van varkensflats en kippenfabrieken pijnlijk duidelijk dat provinciale politici moeite hebben zichzelf opnieuw uit te vinden. Wat is er aan de hand? Bij Milieudefensie signaleerden we dat enkele buurtschappen werden geconfronteerd met bouwplannen voor megastallen voor varkens of kippen. Om tienduizenden varkens of kippen te huisvesten moeten enorme complexen in landelijk gebied verrijzen. De enorme aantallen dieren maken stank en vervuiling onvermijdelijk, zelfs als je de modernste filters gebruikt. Smalle landweggetjes zullen intensief worden benut door vrachtwagens met voer, vee en mest.
Bij de landelijke overheid is géén overzicht bekend van de bouwplannen. Daarom hebben we via Milieudefensie een meldpunt geopend. Omwonenden kunnen daarop aangeven als er bij hen in de buurt plannen zijn voor stallen met meer dan 5.000 varkens of 250.000 kippen. Inmiddels zijn op www.stopveefabrieken.nl tachtig bouwplannen in kaart gebracht. Duidelijk is dat binnen de veehouderij een ongekende schaalvergroting dreigt. Zal de boerderij uit ons landschap verdwijnen? Krijgen we daar de varkensflat voor terug? Is er wel draagvlak voor deze ontwikkeling?

Omwonenden die bezorgd zijn over bouwplannen worden door de overheid van het kastje naar de muur gestuurd. De ministers van LNV en VROM verkiezen de verantwoordelijkheid af te schuiven naar provincies en gemeenten. Veel gemeentebesturen en provincies verschuilen zich vervolgens weer achter het rijksbeleid. Een genante opstelling.
In het rapport ‘Megastallen in beeld’ heeft het Wageningse instituut Alterra de ligging van veel bouwplannen tegen het licht gehouden. De conclusie is onverbiddelijk, er blijkt “weinig rekening te zijn gehouden met beschikbare infrastructuur, aanwezigheid van toeleverende- en verwerkende industrie en landschapsstructuur.” Wie denkt de overheid zich zo’n signaal zal aantrekken komt vervolgens helaas bedrogen uit. In de meeste gevallen wordt de ingediende bouwplannen nog steeds geen strobreed in de weg gelegd.

De groeiende stapel rapporten over megastallen geeft een overigens een wisselend beeld. Het RIVM wijst er bijvoorbeeld op dat door het zo massaal houden van dieren de kans op uitbraak van besmettelijke ziekten toeneemt. Dit is niet alleen een probleem voor de dieren zelf, maar veroorzaakt ook een gezondheidsrisico voor werknemers en omwonenden. De Raad voor Dieraangelegenheden benadrukt echter vooral de kansen bij de bouw van megastallen. Zo zou er voor de dieren wat extra ruimte gerealiseerd kunnen worden. Minister Verburg van Landbouw jubelde prompt dat “de kou nu uit de lucht was” en vindt dat de verdere industrialisering van de veehouderij moet doorgaan. De kamerfracties van PvdA en CDA onderstrepen ook dat de varkensflats leiden tot beter dierenwelzijn. Kamerlid Koopmans van het CDA bestempelt de megastallen op grond hiervan zelfs als ‘megagoed’. De werkelijkheid is echter dat géén van de tientallen bouwplannen voor veefabrieken die nu bekend zijn leidt tot een verbetering van het dierenwelzijn. Logisch, want de schaalvergroting komt voort uit de drang om de kostprijs te minimaliseren. De varkens en kippen zijn de dupe van dit denken in centen per kilo. De dieren krijgen definitief geen mogelijkheden meer voor vrije uitloop. Natuurlijk gedrag als scharrelen en wroeten wordt onmogelijk gemaakt. Politici die suggereren dat de dieren baat hebben bij de komst van megastallen spiegelen de samenleving luchtkastelen voor. De verontruste omwonenden worden op deze manier door hun overheid met smoesjes afgescheept.

Buurtbewoners doen een klemmend beroep op de politiek. Omdat Den Haag het zo laat afweten richten ze zich nadrukkelijk tot hun provinciebestuur. Wat een mooie kans voor de provinciebestuurders om de op 7 maart 2007 gedane beloftes waar te maken! Weet u het nog? Luisteren naar de signalen uit de samenleving? Waarom dan zijn in Overijssel, Gelderland en Limburg de breed gedragen burgerinitiatieven tegen de megastallen botweg afgewezen? Tekenend is de reactie van gedeputeerde Paul Rüpp (CDA) uit Noord-Brabant. Hij meldt in een opiniestuk al die ophef over de megastallen maar “ongepast” te vinden. Hij dronk een glas, deed een plas en bleef de regent die hij altijd al was.

Door: Wouter van Eck, Campagneleider Landbouw en Voedsel bij Milieudefensie