Cape Spin: van wie is de wind?

DVD: The Economics of Happiness

DVD: Frozen Planet.

Bioscoop: Off the grid

Bioscoop: One Life.

Internet: Villa Eeckhoorn.

Voor de kust van Cape Cod ten zuid-oosten van Boston moet het allereerste Amerikaanse windmolenpark in zee komen. Het plan heeft geleid tot een heftige strijd tussen voor- en tegenstanders. Gezamenlijk spendeerden ze inmiddels 70 miljoen dollar om hun gelijk te halen.

“Dit is een Amerikaans voorbeeld van een discussie die internationaal speelt”, benadrukken regisseurs Robbie Gemmel en John Kirby. Ze waren in november op het IDFA-festival om hun documentaire Cape Spin: An American Power Struggle onder de aandacht te brengen.

Objectief

Robbie Gemmel volgt de controverse rond de bouw van het windmolenpark – inmiddels teruggebracht tot 130 gigantische windturbines op een gebied zo groot als Manhattan – vanaf het begin in 2001. Aanvankelijk filmt hij alleen de openbare bijeenkomsten, maar na verloop van tijd krijgt hij toegang tot de campagnes van de twee belangrijkste opponenten, Clean Power Now en Alliance to Protect Nantucket Sound.

“Bij de voorstanders werd ik met open armen ontvangen, die grepen de kans hun standpunten naar voren te brengen meteen aan”,zegt Gemmel. “De tegenstanders deden aanvankelijk nogal geheimzinnig. Begrijpelijk, want hun strategieën zijn niet altijd even zuiver.”

Omdat de regisseurs een objectieve film wilde maken, ging de Alliance alsnog overstag, zonder inspraak te eisen. De enige concessie die de makers deden is dat ze in de film hebben opgenomen hoe “lelijk” de windmolens er straks uit zullen zien.

Aangezien rijke, invloedrijke Amerikanen met buitenhuizen aan de kust van Cape Cod de tegenstanders steunen, wordt de term 'nimby' veelvuldig gebezigd. Een van de grootste financiers van het tegenkamp, steenkolenmagnaat Bill Koch, roept het letterlijk in de media. Waarop een lobbyist van de voorstanders opmerkt: “Hoe groot is de achtertuin van die gasten eigenlijk!?”

“Natuurlijk gaat het Koch er meer om dat de energiemarkt door dit project dreigt te veranderen”, zegt Kirby. “Cape Wind is het begin van een heel netwerk van offshore windmolenparken”, vult Gemmel aan. “Als de infrastructuur er eenmaal is, dan zullen meerdere projecten volgen. Producenten van fossiele brandstoffen doen alles wat ze kunnen om dit tegen te houden.’

Schaarste

En dat is ze volgens Kirby decennia lang gelukt. “Het lukt de fossiele brandstoffen-industrie al tientallen jaren hernieuwbare energie te dwarsbomen. We hadden wereldwijd zoveel verder kunnen zijn. Maar de wind is gratis en daarmee kun je op de handelsmarkten niet op dezelfde manier speculeren als met olie of gas. Die platforms kunnen ze sluiten om schaarste te creëren, maar dat kan niet met wind. Op de lange termijn kunnen ze gewoon niet zoveel geld verdienen met hernieuwbare energie.”

Dat de discussie complex is, blijkt wel als ook de 'groene' senator Ted Kennedy actie begint te voeren tegen het windmolenpark. Ook zijn familie heeft een buitenhuis dat uitkijkt op Cape Wind. Kennedy’s argument is echter dat 800 miljoen dollar belastinggeld in de zakken van een private projectontwikkelaar verdwijnt.

Een legitiem punt, vindt Kirby, en een belangrijke discussie die uit de controverse rond Cape Wind is voortgekomen. “Van wie zijn de wind en het land waarop het project is gebouwd? En wie krijgt de winst ervan? Dat geldt trouwens voor alle grondstoffen, het is het systeem dat we hebben. Hopelijk verandert dat in de toekomst met de derde weg die wij in de film voorstellen. Ik vind dat de toekomst van onze grondstoffen een democratisch gecontroleerde toekomst moet zijn, en ook het eigendom moet democratisch geregeld zijn. 'Occupy' de grondstoffen, als ik die term mag aanhalen.”

Overigens is het ‘pro’-team dáár nu juist niet blij mee. “Ze vinden het te kleinschalig en ze zijn bang dat moeilijk is om het te financieren.” Bovendien: Cape Wind heeft inmiddels ook slechts de helft van zijn financiering rond. En uiteindelijk doen de ontwikkelaars het ook niet vanuit altruïstische motieven.

Wendy Koops

Dvd: The Economics of Happiness

Een systematische verschuiving van globalisering naar localisatie, daarvoor staat de Amerikaanse International Society for Ecology & Culture, al dertig jaar. Nu hebben ze hun analyse van de wereldeconomie, volgens hun de veroorzaker van de verschillende crises waarin wij ons bevinden, vastgelegd in de waardevolle film The Economics of Happiness.

Britse appelen worden in Zuid-Afrika gewaxt en weer in Engeland verkocht. Amerikaanse tonijn wordt in Japan verwerkt en weer in de VS verkocht. Landen importeren en exporteren vergelijkbare hoeveelheden van een zelfde product, zoals melk of graan. Handel om de handel dus. Ondertussen overspoelen multinationals lokale markten met goedkopere, gesubsidieerde producten, waardoor boeren en andere kleinschalige producenten uit de omgeving hun broodwinning verliezen. Onze economie focust zich kortom op winst, in plaats van op mensen. En de werkelijke kosten (urbanisering, steeds grotere verschillen tussen arm en rijk, het verlies van traditionele culturen, milieuvervuiling) worden in economische modellen doorgaans niet meegeteld.

Wat consumentisme met mensen kan doen zien we bij de Ladakh, een volk in het noorden van India. Het was een tevreden volk, dat alles deelde, veel tijd voor elkaar had en geen werkeloosheid kende. Na het zien van de materiële weelde in reclameuitingen begon men zichzelf arm te vinden en achtergebleven. Na verloop van tijd werden mensen depressief en individualistischer; ze verloren hun trots en de connectie met de natuur, vroeger de belangrijkste peiler van hun cultuur.

Nadat de tien nadelen van de globalisering zijn uitgediept, richt het tweede deel van de film zich op kleinschalige oplossingen die overal ter wereld worden gezocht: transition towns, stadstuinen in Detroit, de Local Food-beweging en Via Campesina.

The Economics of Happiness, dvd met Nederlandse ondertiteling voor €17,50 via www.omslag.nl

Blu-ray / Dvd Frozen Planet

Op de drempel van de winter zijn Sir Attenborough en BBC Earth terug met een nieuwe natuurserie, dit keer gefilmd op de Noordpool en Antarctica. En misschien wel voor het laatst. Attenborough: “Ik heb mezelf lang buiten de discussie gehouden, omdat ik geen expert ben. Maar als iedereen die je spreekt, beweert dat één en één samen twee is, kun je er niet meer onderuit. De ijsschotsen smelten en de oceanen worden warmer, we staan op het punt veel kwijt te raken.”

De serie volgt het ijzige leven van verschillende dieren gedurende de seizoenen, met hun lange maanden zonder zon en lange maanden zonder duisternis. Waar in de rest van de wereld rupsen binnen een paar maanden in vlinders veranderen, doet de beerrups er hier veertien jaar over om te volgroeien. Een kolonie van 400 duizend koningspinguïns krijgt te maken met een onverwacht probleem: warmte. De groten gaan surfen, terwijl de wollige kuikens een verkoelend modderbad nemen. En voor het eerst is vastgelegd hoe een dwergvinvis tussen de ijsschotsen twee uur lang opgejaagd wordt door een groep orka’s.

De verschijning van Frozen Planet gebeurt in nauwe samenwerking met het Wereld Natuur Fonds (WNF), dat dit jaar vijftig jaar bestaat en in zijn jubileumjaar extra aandacht vraagt voor de Noordpool.

Frozen Planet, vanaf 13 december op 4-disk dvd en 4-disk Blu-ray. Wie de Nederlandstalige versie koopt, doneert tegelijkertijd aan het WNF.

ACTIE: Down to Earth geeft drie dvd’s weg! Mail de redactie ovv ‘Frozen Planet’ plus uw naam en adres.

Bioscoop: Off the Grid

Van de 50 Amerikaanse staten staan er 46 op de rand van faillissement. De werkloosheid in het land is gestegen naar 13 miljoen en 49 miljoen Amerikanen leven onder de armoedegrens. Regisseur Alexander Oey reisde het land door op zoek naar gemeenschappen die het wachten op hulp van de regering beu zijn en proberen hun eigen Utopia te vinden buiten het financiële systeem, of de federale overheid. Een stadje in Massachusetts heeft bijvoorbeeld een eigen munteenheid ingevoerd, in Idaho is een transition town opgericht en in Colorado Springs wordt over iedere belastingverhoging gestemd. Je onttrekken aan het systeem, is dat de uitweg uit de crisis?

Off the Grid, vanaf 26 januari in de bioscopen.

Bioscoop: One Life

Van de inventiviteit waarmee bruine kapucijnaapjes kokosnoten breken tot de versiertrucs van bultruggen. De slimme jachtmethodes van dolfijnen en jachtluipaarden en hoe sluw Komodovaranen een waterbuffel door de knieën krijgen. One Life (ook van BBC Earth) brengt ons van de geboorte tot de creatie van de volgende generatie – en dan nog een stap verder. Zo blijkt dat er tussen al dat fascinerende natuurgeweld een rode draad loopt die al het leven – of we nu vleugels, vinnen, acht poten of twee benen hebben – met elkaar verbindt. Verteld door de Engelse acteur Daniel Craig.

One Life, sinds begin december in de bioscopen.

Internet: Villa Eeckhoorn

Villa Eeckhoorn is een groen, gratis en educatief online spel voor kinderen van tien tot en met twaalf jaar, dat zich afspeelt op en rond een virtueel landgoed, compleet met biologische moestuin, geiten en kippen. Het spel maakt kinderen spelenderwijs bewust van gezonde voeding en duurzame landbouw. Het is gebaseerd op de jeugdroman Droomtuin van Ingrid Kluvers, een van de kerntitels voor de Jonge Jury 2012.

Meer op www.villaeeckhoorn.nl