Zandbergen: Ritueel slachten

Als er in politiek Den Haag iets overzichtelijk is, is dat wel een discussie over dierenwelzijn. Je hebt het belang van de dieren. En het belang van de boeren. Die hebben zo hun eigen belangenbehartigers in de Tweede Kamer. De dierenvrienden staan voor het milieu, menen dat dieren niet moeten lijden en dat de aarde nog langer mee moet dan vandaag. De vrienden van de boeren staan voor de economie en de sector en redeneren dat hoe strenger de regels worden, hoe slechter die dingen af zijn. Vooruit. Het een sluit het ander niet uit en er zit een hoop tussenin. Maar in het politieke debat zijn de tegenstellingen makkelijk gemaakt.

Het onderwerp is nog overzichtelijker met de komst van de Partij voor de Dieren, voor wie nuance in de discussie economie versus dier niet nodig is. Totdat hun wetsvoorstel voor een verbod op verdoofd ritueel slachten onder de aandacht kwam. Een voorstel dat vanuit de missie van de Partij voor de Dieren logisch en consequent is. In hun overzichtelijke wereld is elk dierenleed uit den boze en is de boerensector daaraan volstrekt ondergeschikt. Dus geen grootschalig en geen kleinschalig lijden. Geen vissenkom en geen bio-industrie. Geen staarten knippen en geen onverdoofd ritueel slachten. (Liever ook niet verdoofd, maar je moet met iets haalbaars beginnen.)

Geen onverdoofd ritueel slachten? Dat vraagt om een veel wezenlijker debat dan de discussie over economie versus milieu. Dat gaat naar minder makkelijk te vertalen kernvragen. Wat betekent godsdienst vrijheid? Welke verantwoordelijkheden gaan daarmee gepaard? Welke belangen wegen het zwaarst?

Naar goede traditie wordt een discussie pas echt gevoelig als de Tweede Wereldoorlog er bij gehaald kan worden. Laten het nu net de Duitsers zijn geweest die met het veroveren van Europa vanaf 1939 het koosjer slachten in de ban deden. Hoe moet je daar als seculiere, tolerante partij in staan? Of als liberale rechtse club? Toen de PvdA-fractie de dierenpartij dreigde te steunen ontstond er paniek onder de achterban.

Er wordt dus overwogen. De VVD-fractie lijkt overstag, maar kan in het kabinet nog een ander standpunt innemen. Voor de PVV is het een duivels dilemma. De partij is tegen het lijden van knuffelbare dieren en zou best de islamitische slachterijen een slag toe willen brengen. Maar Israël is en blijft de grote vriend. En je kunt moeilijk ritueel slachten met verdoving voor moslims verbieden en voor joden niet.

Terwijl iedereen kijkt naar de SGP die met haar twee zetels het kabinet in gijzeling kan houden, hebben de dierenvrienden hiermee een potentieel veel gevoeligere discussie gelanceerd.

Karen Zandbergen is politiek journalist bij Trouw.

Down to Earth | Juni 2011