Het groene pessimisme

Ja, dat nieuwe probleem, het 'broeikaseffect'... Beste mensen in de politiek, er moet toch ?ht geld komen voor onderzoek naar dit milieuonderwerp. Want als het verbranden van fossiele brandstoffen zulke gevaren met zich mee brengt, dan moeten we misschien denken over CO2-vrije alternatieven. Zoals kernenergie. Vond de kernenergie-lobby. En de door hen aangesproken bewindslieden met hen.

Jawel, toen vanaf 1986 het broeikaseffect, dat toen nog het 'koolzuurprobleem' werd genoemd, de politiek bereikte, was het helemaal geen 'fabeltje van links'. Sterker nog, milieuclubs waren terughoudend met het oppakken van dit 'rechtse' onderwerp. Dit is een van de boeiende dingen die duidelijk worden als Wijnand Duyvendak het klimaatbeleid in Nederland onder de loep neemt. Eigenlijk is het verhaal van het klimaatbeleid exemplarisch voor de manier waarop milieu in het verdomhoekje is geraakt.

Duyvendak vertelt de pijnlijke geschiedenis van hoe klimaat ooit voortvarend door de Nederlandse politiek werd opgepakt, maar langzaam maar zeker een taboe-onderwerp werd. Hoe klimaatverandering eerst te onbegrijpelijk was, en daarna te groot om aan te pakken. Hoe eerst de politiek wilde en de bedrijven niet, en daarna de bedrijven wel, maar de politiek niet. Dat het onderwerp eerst rechts was, en toen links. Hij laat zien dat enkele personen een enorm verschil hebben gemaakt, wat de kwalijke rol van VNO-NCW was en wat de milieubeweging anders had kunnen doen. Wat er mis ging dat VROM nu niet meer bestaat, en hoe de vondst van de gasbel onder Slochteren funest was voor de ontwikkeling van duurzame energie. Ook verfrissend: Duyvendak bekritiseert het groene gehalte van zijn eigen partij, GroenLinks.

Dit boek moest geschreven worden, want dat het er nog niet was, is eigenlijk al verwonderlijk. Het is verplichte kost voor iedereen die zich met klimaatbeleid bezig houdt. Toch maakte zich halverwege een soort moeheid van me meester. Weer een politiek besluit, een rapport, een conferentie, weer iets dat hoopvol begint, maar later misgaat. Weer een oud-politicus die nu w? wil vertellen wat hij ervan vindt. Misschien ben ik te jong of niet klimaat-gek genoeg om alle tot in detail beschreven politieke momenten te hebben meegekregen? Of misschien is het omdat ik al weet hoe het eindigt? Hoe dan ook, ik vat de boektitel op als ironie.

Toegegeven, Duyvendak doet aan het eind van het boek erg zijn best om doemdenken over de toekomst te voorkomen, door hoopvol aan te geven hoe we uit de huidige loopgravenoorlog kunnen komen. Of dat de weemoedigheid tegengaat, zal voor iedere lezer anders zijn...

Annemarie Opmeer

Het groene optimisme. Het drama van 25 jaar klimaatpolitiek. Wijnand Duyvendak. Prometheus/Bert Bakker, 358 pag. ISBN 9789035137097. Prijs €29,95.

Weemoedig dagboek

Natuur is dichtbij in de boeken van Koos van Zomeren, zo ook in Naar de natuur, een natuurdagboek. Niet alleen de flora en fauna die hij ziet tijdens zijn wandelingen komen voorbij, ook deelt hij gesprekken, beschouwingen en de totstandkoming van zijn columns. Een persoonlijk en beetje weemoedig boek over wat natuur nog is in dit land.

Naar de natuur, Koos van Zomeren. De Arbeiderspers, 2011. ISBN 9789029576086. Prijs €24,95. 402 pag.

Het antropoceen

Opnieuw een boek over de ecologische grenzen van de aarde door wetenschapsjournalist Mark Lynas, auteur van Zes graden. In De mens als god beschrijft Lynas negen gebieden, waaronder biodiversiteit, klimaat, zoetwater, gif en ozon, waar we grenzen naderen of overschrijden. Met behulp van wetenschappelijke publicaties geeft hij elk van deze grenzen een getal, en scoort hij waar en hoe veel we overschrijden.

De mens als god. Hoe de aarde het antropoceen kan doorstaan. Vertaling van The God Species, Mark Lynas. Jan van Arkel, november 2011. ISBN 9789062245109,. Prijs €14,95. 299 pag.

Groen zijn, wél makkelijk

Op zoek naar een heerlijk kleurrijk boek voor de feestdagen? Dit praktische boek volgt op de tv-serie It's not easy being green, van de BBC, waarin de verhuizing van de familie Strawbridge naar een duurzame, zelfvoorzienende plek wordt gevolgd. Nu vertellen Dick en James je alles wat je maar wilde weten over zelfvoorzienend leven, van voedsel verbouwen, afval beheren, bouwen met stro en dieren houden tot huis- tuin en keukenmiddeltjes maken.

Overleven op je eigen km2. Vertaling van Practical Self Sufficiency. Dick & James Strawbridge. Fontaine Uitgevers, Lannoo, 2011. ISBN 9789072975096. Prijs €29,95. Hardcover, 304 pag.

Down to earth - december 2011